Addysg Gyfreithiol i Blant: a oes y fath beth yn bod ac os nad oes, beth allwn ni ei wneud?

Addysg Gyfreithiol i Blant: a oes y fath beth yn bod ac os nad oes, beth allwn ni ei wneud?

Mae deall y gyfraith yn hanfodol er mwyn i’r byd yr ydym yn byw ynddo fod yn un teg a chyfiawn. Wedi’r cyfan, os nad ydych chi’n gwybod beth yw eich hawliau, sut ydych chi am allu sicrhau eu bod yn cael eu parchu a’u cynnal?

Yma yng Nghanolfan Gyfreithiol y Plant Cymru rydym yn frwdfrydig iawn ynghylch darparu i blant a phobl ifanc nid yn unig wybodaeth hygyrch ar y gyfraith ond hefyd ffyrdd hygyrch o dderbyn yr wybodaeth honno – addysg gyfreithiol.

I sicrhau bod y gwasanaethau yr ydym yn eu datblygu yn cwrdd ag anghenion plant a phobl ifanc yng Nghymru, rydym wedi gwneud rhywfaint o waith ymchwil gan ystyried pa gyfleoedd i gael addysg gyfreithiol sy’n bodoli yng Nghymru a beth allai gael ei wneud i’w gwella. O blith y rhai a fu’n rhan o’r arolwg, canfuwyd gennym bod 76% o’r farn nad oedd plant a phobl ifanc yn cael digon o gyfleoedd i ddysgu am y gyfraith. Er gwaethaf y diffyg cyfle hwn, roedd cydnabyddiaeth uchel fod eu bywydau yn cael eu heffeithio gan y gyfraith fel mater o drefn. Yr oedd ychydig dan hanner o’r farn bod y gyfraith yn effeithio arnynt ‘bob dydd’, a dim ond 7% oedd o’r farn nad oedd y gyfraith yn cael unrhyw effaith ar eu bywydau o gwbl.

Nododd pobl ifanc ystod eang o feysydd lle yr oedd y gyfraith yn effeithio arnynt. Yr oedd y rhain yn cynnwys cyfyngiadau cyfreithiol o ran oedran (cydsynio rhywiol, pleidleisio, ysmygu, yfed alcohol ayb.), rheoliadau gweithio (pryder penodol ar gyfer pobl ifanc o gefndir sipsiwn-teithwyr), cyfreithiau addysg (gadael ysgol, disgyblaeth, addysgu gartref, hawliau plant (dysgu am CCUHP, gwneud eu dewisiadau eu hunain) a’r Rhyngrwyd (yn enwedig You Tube a chyfryngau cymdeithasol) i enwi ond ychydig.

Dywedodd 74% mai’r lle gorau i ddysgu am y gyfraith fyddai yn yr ysgol, o’i gymharu â 28% a ddywedodd y rhyngrwyd a 25% a awgrymodd leoliad allgyrsiol fel clwb ieuenctid. Awgrymodd y rhai a ymatebodd i’r arolwg a grwpiau ffocws  nifer o ffyrdd y gallai plant a phobl ifanc ddysgu am y gyfraith, gan gynnwys: chwarae rôl, dadleuon, creu byrddau stori, fideos a gemau, addysgu ‘Llywodraeth a Gwleidyddiaeth’ yn orfodol yn yr ysgol, a chlybiau a gweithdai yn y gymuned. Yr oedd yr ymchwil felly’n awgrymu datblygu rhaglen a fyddai’n cynnwys Myfyrwyr Y Gyfraith a Throseddeg Prifysgol Abertawe i addysgu ynghylch y gyfraith – gelwir y rhaglen yn Gyfraith y Stryd. Cewch ragor o wybodaeth yma.

Un sylw diddorol oedd y cysylltiad cryf a welai plant a phobl ifanc rhwng mater cyfreithiol a’r heddlu a bod ‘mewn trwbl’. Eto i gyd o’r 42% o’r rhai a ymatebodd i’r arolwg gan ddatgan y bu angen cyngor cyfreithiol arnynt, yr oedd 20% wedi bod angen cyngor cyfreithiol ynghylch cyfraith deuluol, 5% ynghylch bod yn derbyn gofal, 5% ynghylch bwlio, 2% yng nghyswllt addysg a 2% yng nghyswllt cymorth ychwanegol. Dengys hyn, er bod anghenion cyfreithiol y rhan fwyaf o blant a phobl ifanc yn ymwneud ag anghenion cefnogaeth, pan oeddent yn meddwl am ‘y gyfraith’; fel proses, roeddent yn meddwl am gyfiawnder troseddol yn hytrach na chyfiawnder sifil.  O’r herwydd, er mwyn sicrhau cymdeithas deg a chyfiawn lle y caiff y gyfraith ei hystyried mewn goleuni cadarnhaol a chefnogol yn hytrach nac fel rhywbeth negyddol a chyfyngol, rhaid i ni wella ein haddysg gyfreithiol ar gyfer pobl ifanc!

 

 

Bussicott H, J, & Williams J, M, (2018) Yr ‘Anialwch’: Addysg Gyfreithiol Gyhoeddus i Blant a Phobl Ifanc yng Nghymru. Canolfan Gyfreithiol y Plant Cymru Papur Ymchwil 1   

Gadael Ymateb