Codi’r Oed Ieuengaf ar gyfer Cyfrifoldeb Troseddol

Ein prif alwad am newid:

Cynyddu oedran cyfrifoldeb troseddol yn unol â safonau rhyngwladol hawliau plant.

Gwybodaeth gefndirol a chyflwyniad i’n gwaith

Mae’r oedran cyfrifoldeb troseddol yn fater a gedwir yn ôl i Lywodraeth y DU o hyd.

Yn 10 oed, mae Cymru a Lloegr wedi cael eu beirniadu am gael un o’r oedrannau cyfrifoldeb troseddol ieuengaf yng Ngorllewin Ewrop.  Mae ymennydd plant yn datblygu o hyd, ac mae gweithredu’r un safonau o ran cyfrifoldeb troseddol i blentyn 10 oed ag y byddem yn ei wneud i oedolyn, yn anwybyddu symiau mawr o dystiolaeth am anaeddfedrwydd plant yr oedran hynny.  Nid yw’r oedran cyfrifoldeb troseddol yn cyd-fynd â deddfwriaeth arall sy’n seiliedig ar oedran i blant.

Profir bod gan blant sy’n cael cyswllt â’r system cyfiawnder troseddol anghenion cymhleth iawn neu maent wedi profi trawma.  Mae’r rhain yn cynnwys:

• pobl ifanc sydd ag anawsterau iaith a lleferydd,
• plant sy’n niwrowahanol neu sydd ag anghenion dysgu ychwanegol,
• problemau iechyd meddwl,
• plant sy’n cael eu cam-drin a’u hesgeuluso
• a phlant sydd wedi derbyn gofal.

Ceir gorgynrychiolaeth plant o gefndiroedd difreintiedig ac o gefndiroedd ethnig lleiafrifol yn y system cyfiawnder troseddol hefyd.

Profwyd nad yw troseddoli plant yn gweithio, a’i fod yn gwneud mwy o niwed na daioni mewn gwirionedd.  Er mwyn atal troseddu;  mae ymyrraeth gynnar, arferion dargyfeiriol ac ailintegreiddio’r plentyn mewn cymdeithas yn sicrhau canlyniadau gwell i blant na delio â’r plentyn trwy’r system cyfiawnder troseddol.

Mae’r Comisiwn Cyfiawnder wedi argymell y dylid codi oedran cyfrifoldeb troseddol yng Nghymru ac wedi argymell hefyd ddatganoli pwerau cyfiawnder, a allai roi’r gallu i’r Senedd ddeddfu a chodi’r oedran lleiaf ar gyfer cyfrifoldeb troseddol, yn unol â safonau rhyngwladol hawliau plant.

Mae eiriolwyr hawliau plant, Aelodau’r Senedd ac uwch farnwyr wedi rhybuddio dro ar ôl tro fod yr oedran presennol o gyfrifoldeb troseddol yn anghydnaws â’r ddealltwriaeth gyfoes o ddatblygiad plant, ac maent wedi dadlau ers tro nad yw troseddoli ar 10 oed yn unig yn aneffeithiol, ond yn weithredol niweidiol. Gweler ein cyfres o flogiau isod ar y pwnc hwn, diweddariad diweddar, dadleuon cryf a gyflwynwyd mewn dadl yn y Senedd ar 14 Ionawr 2026, ac gan uwch farnwyr ym mis Rhagfyr 2025.