Beth allai ddigwydd i mi
- Bydd gennych hawliau o dan Gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn beth bynnag fydd yn digwydd i chi os ydych chi mewn trafferth gyda’r heddlu
- Yng Nghymru, fe ddylech bob amser gael eich trin fel plentyn yn gyntaf a throseddwr yn ail
- Mae’n rhaid i’r heddlu a’r llysoedd a’r Timau Troseddwyr Ifanc bob amser ystyried beth sydd fwyaf addas yn eich achos penodol chi
Beth allai ddigwydd i mi
- Os ydych chi mewn trafferth gyda’r heddlu, efallai y bydd yn rhaid i chi fynd i’r llys, ond fydd hynny ddim yn digwydd bob tro. Gall y canlyniadau amrywio, yn dibynnu ar yr hyn sydd wedi digwydd, yr hyn rydych chi wedi’i wneud, faint yw eich oed ac a ydych wedi bod mewn trafferth gyda’r heddlu o’r blaen.
- Mae’n bwysig cofio, hyd yn oed os ydych chi wedi gwneud rhywbeth o’i le (neu wedi cael eich cyhuddo o wneud rhywbeth o’i le), fod gennych hawliau o hyd o dan Gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn os ydych chi o dan 18.
Beth os oes raid i mi fynd i’r llys?
<p>Os yw’r heddlu’n eich cyhuddo o drosedd, bydd yn rhaid i chi fynd i’r llys. Os ydych chi’n 17 neu’n iau byddwch fel arfer yn mynd i’r llys ieuenctid. Os ydych chi wedi cael eich cyhuddo o rywbeth difrifol iawn (er enghraifft, llofruddiaeth) efallai y bydd eich achos yn cael ei gynnal yn Llys y Goron ac nid yn y llys ieuenctid.</p>
<p>Bydd y llys yn clywed tystiolaeth ynglŷn â’r hyn sydd wedi digwydd ac yn penderfynu a yw’n meddwl eich bod wedi torri’r gyfraith ai peidio. <a href="https://childrenslegalcentre.wales/cy/sut-maer-gyfraith-yn-effeithio-arnaf/mewn-trafferth/yn-y-llys/">Cewch wybod mwy am eich hawliau yn y llys, a beth fydd yn digwydd, yma.</a></p>
<p>Os bydd y llys yn penderfynu eich bod wedi torri’r gyfraith, cewch eich ‘dedfrydu’. Ystyr hyn yw bod y llys yn penderfynu beth fydd yn digwydd i chi. Eich ‘dedfryd’ yw’r hyn sy’n digwydd i chi ar ôl bod yn y llys, os yw’r llys yn penderfynu eich bod wedi torri’r gyfraith.</p>
<p>Mae’n rhaid i’r llys feddwl amdanoch fel plentyn ac ystyried eich lles. Mae’n rhaid iddo wneud yr hyn sydd orau i chi a gwneud yn siŵr eich bod yn dal i gael addysg neu hyfforddiant, ac yn cael eich amddiffyn rhag bobl neu amgylcheddau a allai wneud niwed i chi.</p>
Pa ddedfryd allwn i ei chael?
<p>Gall llys roi unrhyw un o’r dedfrydau isod i blentyn neu berson ifanc:</p>
<ul>
<li><strong>Rhyddhau Diamod</strong></li>
</ul>
<p><em>Hyd yn oed os bydd y llys yn penderfynu eich bod wedi torri’r gyfraith, efallai y bydd yn penderfynu na ddylech gael eich cosbi. </em></p>
<ul>
<li><strong>Rhyddhau Amodol</strong></li>
</ul>
<p><em>Mae’r llys yn penderfynu eich bod wedi torri’r gyfraith ond yn penderfynu peidio â’ch cosbi’n syth bin. Bydd y llys yn pennu cyfnod o amser, ac os na fyddwch yn gwneud dim o’i le yn ystod y cyfnod hwnnw, chewch chi ddim eich cosbi.</em></p>
<ul>
<li><strong>Gorchymyn Atgyfeirio</strong></li>
</ul>
<p><em>Mae’n rhaid i chi lunio contract gyda Phanel Atgyfeirio Ieuenctid i gymryd rhan mewn nifer o weithgareddau. Gallai’r rhain gynnwys gwneud iawn i’r sawl sydd wedi dioddef oherwydd eich trosedd ac unioni unrhyw ddifrod rydych chi wedi’i achosi, neu dalu arian i’r person hwnnw. Efallai y bydd yn rhaid i chi hefyd gymryd rhan mewn hyfforddiant neu gwnsela i’ch helpu i gydnabod yr hyn a wnaethoch a’ch helpu i beidio â mynd i drafferth gyda’r heddlu eto.</em></p>
<ul>
<li><strong>Gorchymyn Ariannol</strong></li>
</ul>
<p><em>Bydd yn rhaid i chi – neu, os ydych o dan 16, eich rhieni neu ofalwyr – dalu dirwy.</em></p>
<ul>
<li><strong>Gorchymyn Adsefydlu Ieuenctid</strong></li>
</ul>
<p><em>‘Dedfryd gymunedol’ yw hon. Fyddwch chi ddim yn mynd i Lety Cadw Ieuenctid ond bydd yn rhaid i chi wneud gwaith yn y gymuned. Efallai hefyd y bydd yn rhaid i chi gael hyfforddiant neu gwnsela i’ch helpu i gydnabod yr hyn a wnaethoch ac i’ch helpu i beidio â mynd i drafferth gyda’r heddlu eto.</em></p>
<p><em>Gall Gorchymyn Adsefydlu Ieuenctid hefyd gynnwys pethau fel gosod cyrffyw, sy’n golygu bod yn rhaid i chi fod mewn man penodol ar adegau penodol, tagio electronig, ac efallai na fyddwch yn cael gwneud rhai pethau.</em></p>
<p><em>Os ydych wedi bod mewn trafferth gyda’r heddlu o’r blaen, ac os ydych rhwng 12 a 14 efallai y byddwch yn cael</em></p>
<p><em>Gorchymyn Adsefydlu Ieuenctid gyda goruchwyliaeth a gwyliadwriaeth ddwys</em></p>
<p>Mae hyn yn golygu na fydd raid i chi aros mewn Llety Cadw Ieuenctid, ond bydd yn rhaid i chi wisgo tag electronig, a rhoi gwybod i bobl ble rydych chi. Bydd yn rhaid i chi gael ‘amser cyswllt’ hefyd.</p>
<p><em>Gorchymyn Adsefydlu Ieuenctid gyda gofal maeth</em></p>
<p>Byddwch yn byw gyda gofalwr maeth os yw’r llys yn meddwl bod eich ymddygiad yn cael ei annog gan y bobl rydych yn byw gyda nhw fel arfer.</p>
<ul>
<li><strong>Gorchymyn Cadw a Hyfforddi</strong></li>
</ul>
<p><em>Mae’r Gorchymyn hwn yn cyfuno cyfnod mewn Llety Cadw Ieuenctid a gweithio yn y gymuned. Bydd yn rhaid i chi gael hyfforddiant hefyd i geisio’ch helpu i beidio â mynd i drafferth yn y dyfodol.</em></p>
<p><em>Os ydych chi’n 10 neu’n 11 does dim modd rhoi Gorchymyn Cadw a Hyfforddi i chi. Dim ond os ydych chi’n 12-14 ac wedi bod mewn trafferth gyda’r heddlu sawl gwaith o’r blaen y mae modd rhoi Gorchymyn Cadw a Hyfforddi i chi. Mae modd rhoi Gorchymyn Cadw a Hyfforddi i chi os ydych chi rhwng 15 ac 17 os yw hynny’n briodol.</em></p>
Beth yw ystyr cael eich ‘cadw yn y ddalfa’?
<p>Os ydych chi wedi gwneud rhywbeth difrifol iawn, fe allech gael ‘dedfryd’ i’ch cadw mewn Llety Cadw Ieuenctid. Gallai hyn fod mewn Sefydliad Troseddwyr Ifanc, Cartref Diogel i Blant neu Ganolfan Hyfforddi Ddiogel. Dyma’r hyn rydym yn ei alw’n ‘ddalfa’. Bydd y Gwasanaeth Cadw Ieuenctid yn penderfynu ble sydd fwyaf addas i chi.</p>
<p>Fydd carchar oedolion byth yn lle addas i chi fel plentyn.</p>
<p>Os nad ydych yn cytuno â phenderfyniad y Gwasanaeth Cadw Ieuenctid ynglŷn â’r math o lety mae wedi’i roi i chi, cewch ofyn am adolygiad.</p>
Beth os ydw i’n feichiog ac yn cael fy nedfrydu i gael fy nghadw yn y ddalfa?
<p>Os ydych yn feichiog ac yn cael eich dedfrydu i gael eich cadw yn y ddalfa am gyfnod sy’n golygu y byddwch yn dal yn y ddalfa pan gewch eich babi, mae angen i’r Gwasanaeth Cadw Ieuenctid wneud yn siŵr eich bod yn mynd i rywle sy’n addas i chi.</p>
A allaf gael fy anfon i rywle yn Lloegr?
<p>Weithiau, gall plant a phobl ifanc o Gymru fynd i Lety Cadw Ieuenctid yn Lloegr am ei fod yn agosach at eu cartref na’r llety sydd ar gael yng Nghymru. Does dim Canolfan Hyfforddi Ddiogel yng Nghymru – mae’r un agosaf yn Rugby yn Lloegr. Y Sefydliad Troseddwyr Ifanc agosaf i ogledd Cymru yw’r un yn Werrington yn Swydd Stafford, sydd hefyd yn Lloegr.</p>
<p>Mae’n rhaid i’r Gwasanaeth Cadw Ieuenctid ystyried beth sydd orau i chi, a bydd angen iddo ystyried pethau fel a ydych yn siarad Cymraeg, ac a fyddwch yn mynd yn ôl i mewn i’r system addysg Gymraeg ar ôl bod yn y Llety Cadw Ieuenctid.</p>
A fydd fy enw’n cael ei roi ar y Gofrestr Troseddwyr Rhyw?
<p>Er mai plentyn ydych chi, os yw’r llys yn eich cael yn euog o drosedd ryw, mae’n bosib y bydd eich enw’n cael ei roi ar y Gofrestr Troseddwyr Rhyw. Bydd eich enw’n aros ar y Gofrestr am hanner yr amser y byddai enw oedolyn yn aros arni.</p>
A fyddaf bob amser yn mynd i’r llys?
<p>Mae’n well fel arfer i chi beidio â mynd i’r llys. Er efallai fod y sefyllfa’n golygu bod yn rhaid i chi wneud hynny, mae llawer o sefyllfaoedd eraill lle na fyddwch o reidrwydd yn mynd i’r llys.</p>
<p>Os ydych wedi cael eich arestio ac yn cyfaddef eich bod wedi torri’r gyfraith, bydd rhywun o’r Tîm Troseddwyr Ifanc yn ceisio meddwl am ddewisiadau eraill. Er enghraifft;</p>
<ul>
<li><strong>Rhybudd Ieuenctid</strong></li>
</ul>
<p>Os ydych yn cyfaddef i chi wneud rhywbeth o’i le a bod gan yr heddlu dystiolaeth sy’n profi bod trosedd wedi’i chyflawni, efallai y cewch Rybudd Ieuenctid. Rhybudd gan yr heddlu yw hwn, ac yn aml mae’n cael ei roi i blant a phobl ifanc y tro cyntaf y maen nhw mewn trafferth difrifol gyda’r heddlu. <a href="https://childrenslegalcentre.wales/cy/sut-maer-gyfraith-yn-effeithio-arnaf/mewn-trafferth/yng-ngorsaf-yr-heddlu/">Mae’n rhaid bod ‘oedolyn priodol</a>’ gyda chi pan fydd yr heddlu’n rhoi Rhybudd Ieuenctid i chi. Cewch eich cyfeirio at y Tîm Troseddwyr Ifanc a bydd y Rhybudd Ieuenctid yn aros ar eich cofnod troseddol.</p>
<ul>
<li><strong>Rhybudd Ieuenctid Amodol</strong></li>
</ul>
<p>Mae hwn yn debyg i Rybudd Ieuenctid ond bydd amodau ynghlwm wrtho. Pethau y mae’n rhaid i chi eu gwneud fydd yr ‘amodau’. Efallai y bydd Rhybudd Ieuenctid Amodol yn cael ei ddefnyddio os dyma’r tro cyntaf i chi fod mewn trafferth gyda’r heddlu ond eich bod wedi gwneud rhywbeth ychydig yn fwy difrifol. Bydd yn mynd ar eich cofnod troseddol. Cewch eich cyfeirio at y Tîm Troseddwyr Ifanc.</p>
<ul>
<li><strong>Brysbennu</strong></li>
</ul>
<p>O dan y drefn hon mae’n bosib eich cymryd allan o brosesau ffurfiol yr heddlu – pethau fel cael rhybudd neu gael eich cyhuddo a mynd i’r llys. Efallai mai dyma’r drefn a fydd yn cael ei dilyn os mai dyma’r tro cyntaf i chi fod mewn trafferth gyda’r heddlu, neu os ydych chi wedi bod mewn trafferth gyda’r heddlu o’r blaen am rywbeth oedd ddim yn ddifrifol iawn. Byddwch yn cymryd rhan mewn gweithgareddau i wneud iawn i’r sawl sydd wedi dioddef oherwydd eich trosedd ac i’r gymuned. Chewch chi ddim cofnod troseddol os cymerwch chi ran mewn rhaglen fel hyn.</p>