Y Gyfraith ar gyfer pobl ifanc o dan 18 oed yng Nghymru

Y Gyfraith ar gyfer pobl ifanc o dan 18 oed yng Nghymru

Rwy’n dal yn blentyn. Does dim angen i fi wybod am y gyfraith ar gyfer pobl ifanc o dan 18 oed … neu oes ‘na?

Efallai na fyddwch chi wedi sylweddoli hynny o’r blaen, ond mae’r gyfraith yn ymdrin â nifer o wahanol feysydd o’ch bywyd, a’r hyn sy’n digwydd i chi.

Mae’r gyfraith yn dweud:

  • Pwy sy’n gallu gwneud y penderfyniadau mawr amdanoch chi, fel ble rydych chi’n mynd i’r ysgol
  • Pryd mae’n rhaid i chi ddechrau cael addysg (a beth sy’n digwydd os na ewch chi i’r ysgol)
  • Pa help a chefnogaeth gallwch chi eu derbyn os ydych chi’n gofalu am rywun yn eich teulu
  • Beth ddylai ddigwydd os oes rhywun yn eich brifo chi neu ddim yn edrych ar eich ôl chi’n iawn
  • Pryd rydych chi’n ‘droseddol gyfrifol’ am rywbeth rydych wedi’i wneud sy’n torri’r gyfraith, a beth fydd yn digwydd i chi os cewch eich arestio
  • Pryd gallwch chi ddechrau gwneud penderfyniadau drosoch chi eich hunan ynglŷn â mynd at y meddyg neu gymryd meddyginiaeth
  • A ydych yn gallu gadael cartref a chael fflat ar eich pen eich hun cyn i chi fod yn 18 oed
  • Pwy ddylai wneud yn siŵr bod gennych lefydd i chwarae a chymdeithasu gyda’ch ffrindiau – a’r hyn gallwch chi ei wneud os nad oes unrhyw le i chi fynd.

Mae’r rhestr hon ond yn cynnwys rhywfaint o’r gyfraith sy’n effeithio arnoch chi pan rydych o dan 18 oed – ond mae llawer mwy. Mae’r gyfraith yn effeithio ar bron i bob rhan o’ch bywyd.

Gartref

Mewn Trafferth

Yn Yr Ysgol (neu ddim)

Perthnasoedd

Gwaith

Chwarae

Ar-lein

Iechyd a Lles

Siopau a Gwasanaethau

Ar y Stryd

Mae’r Gyfraith yn wahanol yng Nghymru

Yng Nghymru, mae’r gyfraith yn aml yn wahanol i’r gyfraith yn Lloegr. Mae hefyd yn wahanol i’r gyfraith yn yr Alban a Gogledd Iwerddon. Y rheswm am hynny yw bod llywodraeth y DU wedi rhoi pŵer i Gynulliad Cenedlaethol Cymru (ac i Senedd yr Alban a Chynulliad Gogledd Iwerddon) wneud rhai o’i deddfau ei hun. Mae hefyd yn wahanol oherwydd bod Llywodraeth Cymru yn cydnabod Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn (UNCRC). Gallwch gael gwybod mwy ynglŷn â pham mae’r gyfraith yn wahanol yn y blog yma.

Mae’r gyfraith yn arbennig o wahanol mewn nifer o’r meysydd sy’n effeithio ar blant a phobl ifanc, gan gynnwys addysg, iechyd a gofal cymdeithasol.

Gwnewch yn siŵr eich bod yn cael eich trin yn iawn

Os yw bywyd yn mynd yn iawn, efallai na fydd angen i chi wybod beth yw’r gyfraith, neu beth yw eich ‘hawliau cyfreithiol’. Os nad yw pethau’n mynd cystal, efallai y bydd y gyfraith yn gallu helpu. Os ydych chi’n gwybod beth mae’r gyfraith yn ei ddweud, gallwch ddefnyddio hynny i sicrhau eich bod yn cael eich trin yn iawn a chael yr hyn sy’n ddyledus i chi.

Mae rhai sefyllfaoedd pan fydd angen i chi wybod am y gyfraith yn cynnwys:

Canolfan Gyfreithiol Plant Cymru

Mae Canolfan Gyfreithiol Plant Cymru yn brosiect sy’n rhoi gwybodaeth i unrhyw un sydd angen gwybod am y gyfraith yng Nghymru a sut mae’n effeithio ar bobl ifanc o dan 18 oed.

Ar hyn o bryd, ni allwn roi cyngor ar eich sefyllfa benodol ond gallwn ddweud wrthych beth mae’r gyfraith yn ei ddweud a gallwn eich cyflwyno i bobl a sefydliadau eraill a allai eich helpu.

 

CAEL HELP

Cofiwch os nad ydych chi’n byw yng Nghymru, efallai na fydd y wybodaeth ar y wefan hon yn berthnasol i chi. Mae gan Loegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon eu canolfannau cyfreithiol eu hunain i blant, felly os ydych chi’n byw yn un o’r llefydd hyn, mae angen i chi droi at eu gwefannau nhw i gael y wybodaeth gywir am y gyfraith.