- Mae’r rhan fwyaf o blant a phobl ifanc yn treulio llawer o’u hamser yn yr ysgol. Dyma’r brif ffordd y mae Llywodraeth Cymru’n sicrhau eich bod yn cael addysg
- Tra byddwch yn yr ysgol bydd disgwyl i chi ymddwyn mewn ffordd benodol a dilyn rheolau’r ysgol – hyd yn oed os na wnewch chi hynny, bydd gennych hawliau o hyd
- Ddylech chi ddim cael eich trin yn annheg pan fyddwch chi a’ch rhieni’n dewis pa ysgol y dylech fynd iddi, pan fyddwch yn yr ysgol, na hyd yn oed pan fyddwch mewn trafferth am dorri rheolau’r ysgol
Mae gan bob plentyn a pherson ifanc yng Nghymru hawl i gael addysg – felly er bod y rhan hon o’r wefan yn sôn am yr ‘ysgol’, lle mae’r rhan fwyaf o blant yn cael eu haddysg, bydd yr hawliau hyn yn berthnasol os ydych mewn Uned Cyfeirio Disgyblion, neu’n cael eich dysgu yn rhywle arall fel Sefydliad Troseddwyr Ifanc neu Gartref Diogel i Blant neu mewn Canolfan Hyfforddi Ddiogel.
Mae’n bwysig i chi wybod bod eich hawliau o dan Gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn (CCUHP) yn berthnasol tra byddwch chi yn yr ysgol. Er y bydd gan yr ysgol reolau, mae’n rhaid iddynt ystyried hawliau’r Confensiwn.
Diolch i CCUHP a Chonfensiwn Hawliau Dynol Ewrop:
- Mae gennych hawl i gael addysg
- Mae angen i drefn ddisgyblu’r ysgol barchu eich hawliau a’ch urddas
- Fe ddylai eich addysg ganiatáu i chi ddatblygu ac fe ddylai eich paratoi i fyw fel oedolyn
- Fe ddylech gael eich annog i barchu eich diwylliant eich hun a diwylliannau pobl eraill
Mae’r hawliau hyn yn ymwneud yn benodol â’r ysgol, ond mae hawliau eraill o dan y Confensiwn a ddylai sicrhau bod yr ysgol yn lle da a theg i fod.
- Ddylech chi ddim cael eich trin yn annheg am unrhyw reswm
- Fe ddylai penderfyniadau sy’n cael eu gwneud amdanoch fod yn seiliedig ar yr hyn sydd orau i chi
- Fe ddylech allu dweud wrth bobl sy’n gwneud penderfyniadau sy’n effeithio arnoch beth yw eich barn – ac fe ddylen nhw wrando a meddwl am yr hyn rydych wedi’i ddweud
- Mae gennych hawl i breifatrwydd, rhyddid i gredu’r hyn a fynnoch a rhyddid mynegiant, ond mae’n rhaid i chi beidio â’i gwneud yn anodd i rywun arall arfer ei hawliau
- Fe ddylech gael eich diogelu rhag trais a chamdriniaeth
Mae Cymru’n cymryd o ddifrif ei chyfrifoldeb i sicrhau bod pob plentyn a pherson ifanc yn cael eu hawliau o dan CCUHP. O’r ffordd mae ysgolion yn cael eu rhedeg – fel bod plant a phobl ifanc yn cymryd rhan drwy’r Cynghorau Ysgol – i sicrhau nad yw plant a phobl ifanc yn cael eu gwahardd o’r ysgol yn annheg, a diogelu plant a phobl ifanc rhag cael eu trin yn annheg tra byddant yn yr ysgol, mae eich hawliau wedi’u gwarchod. Dyw hynny ddim yn golygu y bydd pethau bob amser yn digwydd fel rydych chi ei eisiau yn yr ysgol – ond mae’n golygu y cewch eich trin â pharch bob amser.
Yn y rhan hon o’n gwefan, cewch wybod am y pethau hyn:
- Mynd i’r ysgol
- Beth sy’n digwydd os cewch eich addysg yn rhywle heblaw’r ysgol
- Bod mewn trafferth yn yr ysgol
- Gwisg ysgol
- Bod yn rhan o’r ffordd mae eich ysgol yn cael ei rhedeg
- Beth allwch chi’i wneud os ydych yn meddwl eich bod yn cael eich trin yn annheg yn yr ysgol
- Y rheolau ynghylch siarad Cymraeg neu Saesneg yn yr ysgol
- Beth allwch chi’i wneud os nad yw’r ysgol yn bodloni eich anghenion
- Beth yw eich opsiynau ar ôl gadael yr ysgol