Dydw i ddim yn yr ysgol

  • A chithau’n blentyn neu’n berson ifanc o dan 18 oed, mae gennych hawl i gael addysg, ond does dim rhaid i chi fynd i’r ysgol i gael addysg
  • Efallai y bydd eich rhieni’n penderfynu eich dysgu gartref, ac efallai fod rhesymau eraill pam nad ydych yn mynd i’r ysgol, a pham eich bod yn cael eich addysg yn rhywle arall
  • Pan fydd penderfyniadau fel hyn yn cael eu gwneud, dylai’r oedolion dan sylw ystyried eich barn, a gwneud y penderfyniadau sydd orau i chi

Yng Nghymru, fe ddylai pob plentyn gael addysg rhwng 5 ac 16 oed, ond does dim rhaid i chi gael eich addysg yn yr ysgol. Mae rhai rhieni’n dysgu eu plant gartref. Mae rhai plant yn cael eu haddysg mewn Uned Cyfeirio Disgyblion oherwydd eu bod yn ei chael yn anodd dysgu yn amgylchedd yr ysgol. Os oes gennych salwch tymor hir, fe allech gael eich addysg yn yr ysbyty, ac os ydych wedi bod mewn trafferth gyda’r heddlu a’ch bod yn y ddalfa ieuenctid, fe ddylech gael eich addysg yno. Yr hyn sy’n bwysig yw eich bod yn cael addysg sy’n datblygu eich personoliaeth a’ch doniau ynghyd â’ch galluoedd meddyliol a chorfforol, ac sy’n eich dysgu am fod yn rhan o gymdeithas ac yn eich annog i barchu eich diwylliant eich hun a diwylliannau pobl eraill.

Mae gan eich awdurdod lleol ddyletswydd i wneud yn siŵr bod plant a phobl ifanc yn gallu cael addysg briodol hyd yn oed os nad ydynt yn yr ysgol. Felly os nad ydych yn gallu mynd i’r ysgol am ryw reswm – am eich bod yn sâl, neu eich bod wedi cael eich gwahardd o’r ysgol – byddwch yn dal i gael addysg. Gallai hynny fod mewn Uned Cyfeirio Disgyblion, sef math o ysgol wedi’i sefydlu gan yr Awdurdod Addysg Lleol yn benodol i blant a phobl ifanc nad ydynt yn gallu mynd i ysgol ‘brif ffrwd’. Gallwch gael eich dysgu gartref os dyna mae eich rhieni’n meddwl sydd orau i chi. Os na allwch chi fynd i’r ysgol oherwydd cyflwr meddygol neu salwch, efallai y byddwch yn gallu cael addysg yn yr ysbyty. Cewch wybod mwy yma.

Hyd yn oed os ydych wedi bod mewn trafferth gyda’r heddlu ac wedi cael eich anfon i Gartref Diogel i Blant, Canolfan Hyfforddi Ddiogel neu Sefydliad Troseddwyr Ifanc, mae gennych hawl i gael addysg. Fe ddylech dreulio o leiaf ran o’ch diwrnod yn cael addysg er mwyn i chi barhau i ddysgu.

Os yw eich rhieni, neu pwy bynnag sydd â chyfrifoldeb rhiant amdanoch, yn penderfynu y byddai’n well i chi gael eich addysg gartref, gallant ddewis gwneud hynny. Rydym yn galw hyn yn ‘Addysg Ddewisol yn y Cartref’.  Dim ond os yw eich rhieni’n gallu rhoi addysg lawn amser effeithlon ac addas i chi y byddant yn cael eich dysgu gartref. Mae’r rhan fwyaf o rieni sy’n dewis dysgu eu plant gartref yn benderfynol iawn o sicrhau bod eu plant yn cael yr addysg sy’n iawn iddynt. Gall cael eu haddysg gartref roi rhyddid i rai plant a phobl ifanc i ddysgu mewn ffyrdd sy’n fwy addas iddynt na dysgu yn yr ysgol.

Os bydd eich rhieni’n penderfynu eich dysgu gartref, mae’n rhaid iddynt ystyried beth sydd orau i chi, yn hytrach nag iddyn nhw.

Os nad ydych yn yr ysgol ond eich bod eisiau mynd i’r ysgol, bydd yn dibynnu ar y rheswm pam nad ydych yn yr ysgol. Os ydych yn cael eich dysgu gartref, bydd angen i chi drafod hyn â’ch rhieni (neu eich gofalwyr) a cheisio dod i gytundeb â nhw. Eich rhieni sy’n gwneud y prif benderfyniadau ynglŷn â’ch addysg. Os ydyn nhw’n rhoi addysg dda i chi, mae’n annhebygol y bydd rhywun o’r awdurdod lleol yn camu i mewn a gwneud i chi fynd i’r ysgol. Os oes raid i chi dreulio llawer o amser yn yr ysbyty, efallai y byddwch yn dal i fod mewn cysylltiad â’r ysgol ond fe allwch hefyd fanteisio ar gyfleoedd i gael addysg yn yr ysbyty i ddal i fyny â’ch gwaith ysgol pan fyddwch yn teimlo’n ddigon da. Os oes adegau pan ydych yn teimlo’n ddigon da i fynd yn ôl i’r ysgol, fe ddylech wneud hynny. Cewch wybod mwy am ddal i fyny â’ch addysg os oes angen gofal meddygol arnoch yma.

Weithiau mae’n bosib y bydd angen cymorth arnoch mewn maes penodol, ac na fydd eich ysgol yn gallu darparu hynny. Efallai y byddwch yn treulio amser mewn ysgol arbennig neu mewn Uned Cyfeirio Disgyblion, lle mae’r athrawon yn fwy cymwys i roi’r help sydd ei angen arnoch i chi, ac efallai y byddwch yn mynd i’r ysgol ar adegau eraill.