Ar ôl ‘ysgol’

  • Pan fyddwch wedi cyrraedd oedran gadael yr ysgol, sef 16 i’r rhan fwyaf o bobl, does dim rhaid i chi aros yn yr ysgol
  • Bydd nifer o opsiynau ar gael i chi pan fyddwch yn ddigon hen i adael yr ysgol
  • Hyd yn oed os byddwch yn gadael yr ysgol, bydd gennych ‘hawliau plentyn’ i’ch gwarchod tan eich bod yn 18

Efallai eich bod yn ysu am gael gadael yr ysgol – neu efallai eich bod eisiau aros yn yr ysgol neu mewn addysg o ryw fath mor hir â phosib. Yn yr adran hon, rydym yn trafod beth allai ddigwydd nesaf, a’ch hawliau i barhau i gael addysg ar ôl gadael yr ysgol yng Nghymru.

Cewch adael yr ysgol yng Nghymru ar y dydd Gwener olaf ym mis Mehefin yn y flwyddyn ysgol pan fyddwch yn 16. Felly fe gewch adael yr ysgol os fyddwch chi’n 16 cyn diwedd gwyliau haf yr ysgol.  Mae hyn yn golygu y bydd y rhan fwyaf o bobl eisoes yn 16 pan fyddant yn gadael yr ysgol. Os yw eich pen-blwydd ar ddiwedd Mehefin neu ym mis Gorffennaf neu Awst, 15 oed fyddwch chi pan fyddwch yn gadael yr ysgol yn swyddogol. Mae gan bobl ifanc yr oedran yma hawl i gael addysg o hyd. Mae Llywodraeth Cymru wedi penderfynu nad oes raid i chi fynd i’r ysgol ar ôl yr oedran yma.

Fe gewch yn sicr barhau i gael addysg os ydych eisiau gwneud hynny ar ôl i chi gyrraedd oedran gadael yr ysgol. Efallai y bydd gan eich ysgol chweched dosbarth lle y cewch astudio ar gyfer arholiadau Safon Uwch. Neu efallai y byddai’n well gennych fynd i goleg lleol i astudio ar gyfer eich arholiadau Safon Uwch neu gymwysterau galwedigaethol eraill fel BTec neu NVQ. Efallai y bydd gennych fwy o ryddid mewn coleg nag yn yr ysgol.

Nid yw addysg yn yr ysgol yn orfodol ar ôl 16 mlwydd oed yng Nghymru, felly mae’n bosib y bydd ysgolion a cholegau chweched dosbarth yn dweud bod yn rhaid i chi fod wedi ennill isafswm penodol o gymwysterau TGAU (neu gymhwyster cyfatebol) er mwyn astudio yno.

Hyfforddiant seiliedig ar waith yw prentisiaeth, sy’n golygu eich bod yn dal i ddysgu. Byddwch yn dysgu sgiliau ymarferol ac efallai’n mynd i’r coleg hefyd. Rydych yn gyflogedig, felly mae gennych hawliau cyflogaeth, a byddwch yn ennill arian wrth ddysgu. Mae hwn yn ddewis da os ydych chi eisiau parhau i ddysgu, ac ennill arian ar yr un pryd. Cewch wybod mwy am Brentisiaethau yma.

Does gennych chi ddim ‘hawl’ i fynd i brifysgol, ond fe ddylai pawb sydd eisiau astudio mewn prifysgol allu gwneud hynny. Bydd angen cymwysterau Safon Uwch (neu gymwysterau cyfatebol) arnoch fel arfer i fynd i brifysgol, a bydd yn rhaid i chi dalu ffioedd i’r brifysgol, a bydd angen digon o arian arnoch i fyw hefyd tra byddwch chi yn y brifysgol.

Cewch adael yr ysgol a dechrau gweithio’n 16 oed os ydych am wneud hynny. Mae rheolau i’ch diogelu rhag gweithio mewn lle neu mewn swydd a allai niweidio eich iechyd neu eich datblygiad. Os dechreuwch chi weithio’n 16 oed, chewch chi ddim gweithio cymaint o oriau ag y cewch chi pan fyddwch yn 18. Cewch wybod mwy ar ein tudalen ‘Gadael yr Ysgol a Mynd i Weithio’.