Yng ngorsaf yr heddlu

  • Os cewch eich cymryd i orsaf yr heddlu, mae’n rhaid i chi gael eich trin yn unol â’ch hawliau
  • Mae rheolau ynglŷn â pha mor hir y gallwch gael eich cadw yng ngorsaf yr heddlu a sut mae’n rhaid i chi gael eich trin yno
  • Mae eich hawliau plentyn yn golygu bod yn rhaid i chi gael eich trin yn briodol ar gyfer eich oedran pan fyddwch yng ngorsaf yr heddlu

Os ydych chi o dan 18, cewch eich trin fel plentyn/person ifanc gan yr heddlu. Mae hyn yn golygu, os ydych mewn trafferth gyda’r heddlu, fod eich hawliau o dan Gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn yn berthnasol yn ogystal â’r rheolau ynglŷn â sut y dylech gael eich trin. Does gan neb hawl i’ch trin yn wahanol neu’n annheg o gymharu â phawb arall oherwydd pethau fel eich hil neu eich rhyw neu am fod gennych anabledd. Mae’n rhaid i’r heddlu hefyd ystyried beth sydd orau i chi (er efallai eich bod wedi torri’r gyfraith), rhoi digon o wybodaeth i chi i gael gwybod beth sy’n digwydd i chi, a gwrando arnoch.

Efallai y bydd yr heddlu’n gofyn i chi fynd i orsaf yr heddlu i ateb cwestiynau am yr hyn sydd wedi digwydd, neu efallai y byddant yn meddwl bod ganddynt ddigon o dystiolaeth yn barod i’ch arestio am dorri’r gyfraith. Os cewch eich arestio, mae’n rhaid i chi fynd gyda nhw. Os ydyn nhw eisiau eich holi am yr hyn sydd wedi digwydd, does dim rhaid i chi fynd.

Os cewch eich arestio mae hynny’n golygu bod yr heddlu’n meddwl eich bod wedi torri’r gyfraith rywsut a’u bod eisiau gofyn mwy o gwestiynau i chi. Os cewch eich arestio, gall yr heddlu eich gadw yng ngorsaf yr heddlu i’ch holi. Mae’n rhaid i ‘oedolyn priodol’ fod gyda chi pan gewch eich holi, a fydd yn gallu eich helpu i ddeall yr hyn sy’n digwydd, a chyfreithiwr i roi cyngor cyfreithiol i chi.

Mae gennych hawl i ofyn i’r heddlu roi gwybod i berthynas neu ffrind i chi beth sydd wedi digwydd i chi.

Yn ogystal â’ch hawl i ofyn i’r heddlu roi gwybod i rywun ble rydych chi, mae’n rhaid i’r heddlu gael gwybod pwy sy’n gyfrifol am ofalu amdanoch, ac wedyn mae’n rhaid iddyn nhw roi gwybod iddynt beth sydd wedi digwydd. Mae’n rhaid iddyn nhw roi gwybod iddynt eich bod wedi cael eich arestio, pam rydych wedi cael eich arestio a ble rydych chi.

Efallai y bydd yr heddlu’n eich rhoi mewn cell yng ngorsaf yr heddlu tra byddant yn gwneud trefniadau cyn eich holi. Mae’n rhaid iddyn nhw ddweud wrth eich rhieni neu eich gofalwr beth sydd wedi digwydd a gwneud trefniadau i oedolyn priodol fod gyda chi cyn gofyn unrhyw gwestiynau.

Ddylech chi ddim cael eich cadw mewn cell gydag oedolyn sydd hefyd yn cael ei gadw yng ngorsaf yr heddlu am dorri’r gyfraith, heblaw bod yr oedolyn hwnnw’n berthynas i chi, neu’n rhywun mae’r heddlu’n meddwl oedd yn rhan o’r un peth â chi.

Os mai merch ydych chi, fe ddylai’r heddlu wneud yn siŵr bod menyw ar gael i ofalu amdanoch.

Does gan neb hawl i’ch trin yn greulon tra byddwch yng ngorsaf yr heddlu. Fe ddylech gael mynd i’r tŷ bach, a chael bwyd a rhywbeth i’w yfed. Pan ewch chi i orsaf yr heddlu gyntaf, fe ddylech gael gwybod beth yw eich hawliau tra byddwch yno gan swyddog o’r enw Swyddog y Ddalfa, ac fe ddylai fod hysbysiad ysgrifenedig ynglŷn â’ch hawliau i fynd i’r tŷ bach a chael bwyd. Bydd yr hysbysiad yn Gymraeg ac yn Saesneg. Os oes angen i chi weld yr hysbysiad hwn mewn iaith arall, fe ddylai’r heddlu ddarparu hynny i chi.

Mae’r heddlu’n cael eich cadw yng ngorsaf yr heddlu am 24 awr, neu fe allant ofyn i’r llys am gael eich cadw am fwy o amser na hynny os ydyn nhw’n meddwl bod angen mwy o amser arnyn nhw i’ch holi.

Gwaith yr heddlu yw gofyn cwestiynau i chi am yr hyn sydd wedi digwydd. Maen nhw’n ceisio cael gwybod a ydych wedi torri’r gyfraith ai peidio. Er mwyn gwneud hyn, maen nhw’n cael

  • Gofyn cwestiynau i chi
  • Tynnu llun ohonoch
  • Cymryd olion eich bysedd
  • Eich chwilio
  • Cymryd samplau o’ch DNA
  • Cymryd samplau o’ch gwallt a’ch poer os ydych chi (a’ch rhieni neu warcheidwad) yn cytuno, ond os ydych wedi cael eich cyhuddo, maen nhw’n cael cymryd samplau heb eich caniatâd
  • Cymryd samplau gwaed neu ddŵr, os ydych chi (a’ch rhieni os ydych yn 14-17 oed, neu eich rhieni os ydych o dan 14) yn cytuno – hyd yn oed os nad ydych wedi cael eich cyhuddo.

Mae rheolau ynglŷn â’r ffordd y mae’n rhaid i’r heddlu eich trin wrth wneud y pethau hyn, ac mae’n rhaid i bob un ohonynt barchu eich hawliau. Fe ddylai’r oedolyn priodol sydd gyda chi yng ngorsaf yr heddlu wneud yn siŵr bod yr heddlu’n dilyn y rheolau.

Caiff cyfreithiwr fod gyda chi a fydd yn rhoi cyngor cyfreithiol i chi am yr hyn sy’n digwydd a beth allai ddigwydd i chi. Mae’n rhaid i ‘oedolyn priodol’ fod gyda chi hefyd, a fydd yn gwneud yn siŵr eich bod yn cael gofal priodol a’ch bod yn deall yr hyn sy’n digwydd yng ngorsaf yr heddlu.

Cyfreithiwr yw rhywun sy’n deall beth yw’r gyfraith ac a fydd yn gallu dweud wrthych a ydych wedi torri’r gyfraith a sut i siarad â’r heddlu. Os nad oes gennych gyfreithiwr, neu os nad ydych yn gwybod sut i gael gafael ar un, cewch ofyn i’r heddlu am gael gweld y cyfreithiwr ar ddyletswydd.

Bydd eich cyfreithiwr yn gweithio i chi, ac nid i’r heddlu.

Does dim rhaid i chi dalu i gyfreithiwr roi cyngor i chi yng ngorsaf yr heddlu.

Beth bynnag yw eich oedran, gall bod yng ngorsaf yr heddlu am eich bod wedi gwneud rhywbeth o’i le fod yn brofiad brawychus a dryslyd.  Mae ‘oedolyn priodol’ yn rhywun a all fod gyda chi yng ngorsaf yr heddlu i wneud yn siŵr eich bod yn deall yr hyn sy’n digwydd tra byddwch chi yno. Gwaith yr oedolyn priodol yw gwneud yn siŵr bod yr heddlu’n ymddwyn yn deg ac yn parchu eich hawliau. Fe ddylai eich oedolyn cyfrifol eich helpu i siarad â’r heddlu ac unrhyw un arall sy’n rhan o’r achos.

Cewch fynd ag oedolyn priodol gyda chi os ydych yn 18 neu’n hŷn hefyd, os oes gennych anghenion dysgu sy’n golygu bod angen cymorth ychwanegol arnoch i ddeall beth sy’n digwydd.

Gallai eich oedolyn priodol fod yn rhiant neu’n ofalwr i chi, yn weithiwr cymdeithasol neu’n rhywun o Dîm Troseddwyr Ifanc, ond os nad oes yr un o’r rhain ar gael, gall fod yn unrhyw un cyfrifol sydd dros 18. Chewch chi ddim mynd â rhywun arall a allai fod yn rhan o’r hyn sydd wedi digwydd gyda chi.

Chewch chi ddim mynd â rhywun o’r heddlu neu rywun sy’n gweithio i’r heddlu, felly os bydd yr heddlu’n dweud nad oes neb arall ar gael a bod yn rhaid i chi gael rhywun o orsaf yr heddlu, dyw hynny ddim yn iawn.

Os ydych chi eisoes wedi dweud wrth rywun, fel eich mam neu dad neu weithiwr cymdeithasol, eich bod wedi gwneud y peth y mae’r heddlu’n dweud eich bod wedi’i wneud, chaiff y person hwnnw ddim bod yn oedolyn priodol i chi.

Os nad ydych yn cyd-dynnu â’ch rhieni, ac os dywedwch nad ydych eisiau i’r un ohonynt fod yn oedolyn priodol i chi, mae’n rhaid i’r heddlu ddod o hyd i rywun arall, hyd yn oed oes yw eich mam neu eich tad eisiau bod yn oedolyn priodol i chi. Chi sydd i benderfynu.

Fe ddylai fod oedolyn priodol gyda chi hyd yn oed os nad ydych wedi cael eich arestio ond bod yr heddlu wedi gofyn i chi ateb cwestiynau am rywbeth sydd wedi digwydd.

Os yw’r heddlu wedi eich arestio ar y stryd a mynd â chi i orsaf yr heddlu, fe ddylai oedolyn priodol fod gyda chi cyn gynted â phosib. Ddylai’r heddlu ddim siarad â chi am yr hyn sydd wedi digwydd na gofyn cwestiynau i chi nes bod oedolyn priodol gyda chi.

Cewch siarad yn breifat â’ch oedolyn priodol unrhyw bryd – ac fe ddylai’r heddlu sy’n eich cadw ddweud hynny wrthych.

Fe ddylech gael ateb cwestiynau yn Gymraeg neu yn Saesneg. Os ydych chi’n siarad iaith arall, fe ddylai’r heddlu wneud yn siŵr bod cyfieithydd ar gael i chi er mwyn i chi allu cyfathrebu’n iawn â’r heddlu.

Os cewch eich ‘cyhuddo’ o drosedd mae hynny’n golygu bod yr heddlu’n meddwl bod ganddynt ddigon o dystiolaeth i fynd i’r llys a phrofi eich bod wedi torri’r gyfraith.

Os cewch eich cyhuddo o drosedd, bydd yr heddlu’n penderfynu a gewch chi fynd adref ai peidio. Gan amlaf, fe ddylech allu mynd adref a byw yno cyn yr achos llys, neu cyn i gamau eraill gael eu cymryd. Rydym yn galw hyn yn ‘fechnïaeth’. Os ydych ar fechnïaeth, efallai y bydd yn rhaid i chi ddilyn rheolau penodol – pethau fel peidio â mynd allan ar ôl rhyw amser penodol gyda’r nos, a mynd i orsaf yr heddlu neu rywle arall yn rheolaidd.

Os yw’r heddlu’n penderfynu peidio â rhoi mechnïaeth i chi, bydd angen i’r llys benderfynu beth fydd yn digwydd i chi, ac weithiau fydd hynny ddim yn digwydd tan y diwrnod wedyn. Ddylech chi ddim cael eich cadw mewn cell heddlu, ac fe ddylai’r heddlu wneud trefniadau gyda’r awdurdod lleol i chi gael aros yn rhywle addas, neu wneud trefniadau i chi i fynd i Lety Cadw Ieuenctid.

Os cewch eich arestio a bod yr heddlu’n dal i’ch holi, fe allech gael eich cadw mewn cell heddlu dros nos, ond ddylai hyn ddim ond digwydd os nad oes unman arall i chi i fynd.

Os cewch eich arestio, does dim rhaid i’r heddlu eich cyhuddo, hyd yn oed os dywedwch wrthynt eich bod wedi torri’r gyfraith. Efallai y cewch rybudd ieuenctid, neu os ydych chi wedi cyfaddef wrth yr heddlu eich bod wedi torri’r gyfraith, bydd yr heddlu’n siarad â’r Tîm Troseddwyr Ifanc yn eich ardal i drafod a fyddai ‘Brysbennu’ yn briodol. Cewch wybod mwy yn yr adran beth allai ddigwydd i mi.

Yng Nghymru, mae gennym system o’r enw Biwro. Os yw’r heddlu’n eich arestio ac yn eich rhyddhau ar fechnïaeth, does dim rhaid i chi fynd yn ôl i orsaf yr heddlu ond bydd yn rhaid i chi gwrdd â phanel o 3 o bobl gan gynnwys rhywun o’r heddlu a rhywun o’r Tîm Troseddwyr Ifanc a fydd yn penderfynu beth fydd yn digwydd.