Fy hawliau os ydw i mewn Sefydliad Troseddwyr Ifanc neu Ganolfan Hyfforddi Ddiogel

Beth yw fy hawliau mewn Sefydliad Troseddwyr Ifanc?

Fel ym mhob math o ddalfa, os ydych chi o dan 18, bydd gennych hawliau plentyn o hyd ond bydd yn rhaid eu hystyried yng nghyd-destun eich dedfryd.

  • Sut fyddaf i’n gwybod beth yw’r rheolau yn y Sefydliad Troseddwyr Ifanc?

Mae’n rhaid i chi gael gwybod beth yw’r rheolau ymhen 72 awr ar ôl cyrraedd. Mae’n rhaid i’r llywodraethwr – neu rywun y mae’r llywodraethwr yn gofyn iddo neu iddi wneud hynny – esbonio’r rheolau i chi.

  • Ydw i’n cael cwyno am bethau yn y Sefydliad Troseddwyr Ifanc?

Mae gennych bob amser hawl i gwyno, neu wneud cais, i’r Llywodraethwr neu i’r Bwrdd naill ai drwy fynd i siarad â nhw, neu drwy ysgrifennu llythyr. Os siaradwch â’r Llywodraethwr, mae’n rhaid iddo ef neu iddi hi ystyried eich cwyn neu gais cyn gynted â phosib.

  • Beth os ydw i’n sâl tra byddaf i yn y Sefydliad Troseddwyr Ifanc?

Mae gennych hawl i gael gofal iechyd da tra byddwch chi yn y Sefydliad Troseddwyr Ifanc, ac mae’n rhaid i’r Llywodraethwr wneud yn siŵr bod gwasanaethau meddygol ac iechyd ar gael i chi yn union fel pawb arall.

  • A fyddaf yn gallu parhau â fy ngwaith ysgol neu ennill mwy o gymwysterau mewn Sefydliad Troseddwyr Ifanc?

Mae gennych hawl i gael addysg tan eich bod yn 18, felly os ydych chi eisiau parhau i gael addysg, fe ddylech allu gwneud hynny. Bydd gan bob Sefydliad Troseddwyr Ifanc lyfrgell y cewch ei defnyddio. Os ydych yn 16 neu’n iau, fe ddylech gael o leiaf 15 awr yr wythnos o addysg a hyfforddiant.

  • A fyddaf yn cael arfer fy nghrefydd mewn Sefydliad Troseddwyr Ifanc?

Mae’n rhaid i’r Llywodraethwr a’r staff eich trin fel rhywun sy’n perthyn i’r grefydd rydych yn ei datgan pan gyrhaeddwch. Ddylech chi ddim cael eich trin yn wahanol nac yn annheg oherwydd eich crefydd, ac mae gennych hawl i arfer eich crefydd, felly fe ddylai trefniadau gael eu gwneud i chi gael gwneud hyn.

  • A fydd pobl yn cael dod i ymweld â mi?

Bydd pobl yn cael dod i’ch gweld, ond bydd hynny fel arfer yng ngŵydd y bobl sy’n gweithio yn y Sefydliad Troseddwyr Ifanc. Fel arfer, fe gewch 2 ymweliad ym mhob 4 wythnos.

Fe ddylai eich cynghorydd cyfreithiol allu dod i’ch gweld.

Weithiau, mae’n bosib y bydd rhai pobl yn cael eu hatal rhag dod i ymweld â chi, os oes rheswm da dros wneud hynny.

  • Pa ffyrdd eraill sydd i mi gadw mewn cysylltiad â phobl?

Byddwch yn cael anfon a derbyn llythyrau.

  • Faint o breifatrwydd fydd gen i?

Byddwch yn byw gyda phobl ifanc eraill yn y ddalfa felly mae’n debyg y bydd gennych lai o breifatrwydd nag y byddai gennych gartref. Bydd gennych hawl i breifatrwydd o hyd, ond bydd y Llywodraethwr ac aelodau eraill o’r staff yn cael gwneud pethau fel edrych ar eich llythyrau os oes ganddynt reswm da dros wneud hynny.

  • A fyddaf yn cael fy chwilio mewn Sefydliad Troseddwyr Ifanc?

Mae’n bosib y cewch eich chwilio mewn Sefydliad Troseddwyr Ifanc, pan gyrhaeddwch, ac ar adegau eraill. Os oes raid i chi dynnu eich dillad i gael eich chwilio, fydd neb o’r rhyw arall yn cael bod yno.

  • A fydd swyddogion y Sefydliad Troseddwyr Ifanc yn cael defnyddio grym yn fy erbyn?

Ddylai neb sy’n gofalu amdanoch ddefnyddio trais yn eich erbyn – felly os ydych chi yn y ddalfa, gallai hynny gynnwys swyddogion a staff sy’n gweithio yno. Weithiau, efallai y bydd angen iddynt ddefnyddio rhywfaint o rym, er enghraifft os ydych yn ymladd. Os felly, o dan reolau’r Sefydliad Troseddwyr Ifanc, mae swyddogion yn cael defnyddio grym ond dim ond hynny o rym sy’n angenrheidiol.

Os ydych yn 17 neu’n hŷn a’i bod yn bosib y byddwch yn niweidio eich hun neu rywun arall neu’n difrodi eiddo neu’n achosi aflonyddwch, mae’r swyddogion yn cael eich atal yn gorfforol am gyhyd ag y bo angen er mwyn rhwystro hyn rhag digwydd. Ddylech chi ddim cael eich atal os ydych o dan 17, ond fe allech gael eich rhoi mewn gefynnau (handcuffs).

  • A oes modd i mi gael fy nghadw ar fy mhen fy hun?

Mae gennych hawl i gwrdd â phobl eraill a threulio amser gyda nhw, heblaw bod rheswm da dros beidio â gwneud hynny. Mewn Sefydliad Troseddwyr Ifanc, bydd hynny’n golygu cwrdd â phobl ifanc eraill sydd yn yr un Sefydliad â chi. Mae rheolau sy’n dweud y gallwch gael eich gwahanu oddi wrth bobl ifanc eraill yn y Sefydliad Troseddwyr Ifanc os oes problem. Os cewch eich cadw ar wahân i bobl ifanc eraill, gallai hynny fynd yn groes i’ch hawl i fywyd preifat a theuluol, yn enwedig os cewch eich cadw ar wahân am gyfnodau hir.

Os ydych chi wedi colli eich tymer, neu’n ymddwyn yn afreolus, mae’n bosib y cewch eich rhoi mewn ystafell arbennig am gyhyd ag y mae’n addas i chi fod yno. Ddylech chi ddim cael eich rhoi yno i’ch cosbi am golli eich tymer heblaw eich bod wedi torri’r rheolau – dim ond nes y byddwch wedi tawelu.

Os ydych yn aros am wrandawiad disgyblu am eich bod wedi gwneud rhywbeth sy’n torri’r rheolau, mae’n bosib y cewch eich cadw ar wahân i bobl ifanc eraill yn y Sefydliad.

Yn gosb am dorri rheolau’r Sefydliad Troseddwyr Ifanc, mae’n bosib eich symud o’ch adain neu uned fyw am hyd at 21 diwrnod. Weithiau, cewch eich rhoi mewn ystafell neu gell arbennig i’ch cosbi am dorri rheolau disgyblaeth y Sefydliad.

  • A fyddaf yn cael fy amddiffyn rhag pobl ifanc eraill yn y Sefydliad Troseddwyr Ifanc?

Mae Rheolau Sefydliadau Troseddwyr Ifanc yn cynnwys rheolau i’ch amddiffyn rhag pobl ifanc eraill a allai eich brifo neu eich bygwth. Mae trefn ddisgyblu ar waith i ymdrin ag ymddygiad fel hyn.

  • A fyddaf yn cael gadael y Sefydliad Troseddwyr Ifanc cyn diwedd fy nedfryd?

Yn dibynnu ar y sefyllfa, efallai y cewch adael am gyfnod byr. Gallai hyn ddigwydd os oes rhywbeth wedi digwydd i aelod agos o’r teulu – os oes rhywun wedi marw mae’n debyg y byddwch yn cael mynd i’r angladd. Efallai y bydd gennych swydd y tu allan i’r Sefydliad Troseddwyr Ifanc tra byddwch yn y ddalfa, a byddwch yn cael gadael i wneud y swydd honno.

Beth yw fy hawliau mewn Canolfan Hyfforddi Ddiogel?

Os oes raid i chi aros mewn Canolfan Hyfforddi Ddiogel, bydd gennych hawliau plentyn o hyd. Mae yna reolau sy’n cwmpasu llawer o’ch hawliau tra byddwch chi mewn Canolfan Hyfforddi Ddiogel.

  • Sut fyddaf i’n gwybod beth yw’r rheolau yn y Ganolfan Hyfforddi Ddiogel?

Mae’n rhaid i chi gael gwybodaeth am y rheolau i gyd a phopeth y mae angen i chi ei wybod am fod yn y Ganolfan pan gyrhaeddwch. Os na chewch chi’r wybodaeth hon yn syth ar ôl cyrraedd, mae’n rhaid i chi ei chael ymhen 24 awr ar ôl cyrraedd.

  • Ydw i’n cael cwyno am bethau yn y Ganolfan Hyfforddi Ddiogel?

Cewch ofyn i gael gweld y Llywodraethwr neu rywun annibynnol i wneud cwyn. Cewch hefyd gwyno’n ysgrifenedig.

  • Beth os ydw i’n sâl tra byddaf i yn y Ganolfan Hyfforddi Ddiogel?

Mae gennych hawl i gael gofal iechyd da tra byddwch chi yn y Ganolfan Hyfforddi Ddiogel, ac mae’n rhaid i’r Llywodraethwr wneud yn siŵr bod gwasanaethau meddygol ac iechyd y GIG ar gael i chi yn union fel pawb arall.

  • A fyddaf yn gallu parhau â fy ngwaith ysgol neu ennill mwy o gymwysterau mewn Canolfan Hyfforddi Ddiogel?

Mae gennych hawl i gael addysg tan eich bod yn 18, felly os ydych chi eisiau parhau i gael addysg, fe ddylech allu gwneud hynny. Mae’n rhaid i bob Canolfan Hyfforddi Ddiogel gael llyfrgell i chi ei defnyddio. Fe ddylech gael o leiaf 25 awr yr wythnos o addysg a hyfforddiant sy’n addas i’ch oedran a’ch anghenion. Bydd hyn yn cael ei gynnwys mewn cynllun hyfforddi personol a gaiff ei baratoi i chi pan gyrhaeddwch y Ganolfan Hyfforddi Ddiogel, a bydd yn cael ei adolygu.

  • A fyddaf yn cael arfer fy nghrefydd mewn Canolfan Hyfforddi Ddiogel?

Fe ddylech gael arfer eich crefydd mewn Ganolfan Hyfforddi Ddiogel.

  • A fydd pobl yn cael dod i ymweld â mi?

Bydd pobl yn cael dod i’ch gweld. Mae angen i’r Ganolfan Hyfforddi Ddiogel gydnabod pa mor bwysig yw hi i chi i gadw mewn cysylltiad â’ch teulu, os dyna rydych chi ei eisiau, ac os nad yw’n tarfu gormod ar eich addysg a’ch hyfforddiant. Mae’n bosib y bydd rhywun yn goruchwylio’r ymweliadau, ond ddylai hynny ddim amharu gormod ar eich preifatrwydd.

  • Pa ffyrdd eraill sydd i mi gadw mewn cysylltiad â phobl?

Byddwch yn cael anfon a derbyn llythyrau tra byddwch yn y Ganolfan Hyfforddi Ddiogel. Fe ddylech gael anfon 3 llythyr y mae’r Ganolfan yn talu amdanynt, ond cewch wneud eich trefniadau eich hun i anfon mwy o lythyrau, a gwneud galwadau ffôn, os ydych chi’n talu amdanynt.

  • Faint o breifatrwydd fydd gen i?

Byddwch yn byw gyda phobl ifanc eraill yn y ddalfa felly mae’n debyg y bydd gennych lai o breifatrwydd nag y byddai gennych gartref. Ond bydd gennych hawl i breifatrwydd serch hynny. Fe ddylai fod gennych eich ystafell eich hun.

  • A fyddaf yn cael fy chwilio mewn Canolfan Hyfforddi Ddiogel?

Mae’n bosib y cewch eich chwilio mewn Canolfan Hyfforddi Ddiogel, pan gyrhaeddwch, ac ar adegau eraill. Mae rheolau ynglŷn â chael eich chwilio er mwyn gwarchod eich preifatrwydd a’ch urddas.

  • A fydd staff y Ganolfan Hyfforddi Ddiogel yn cael defnyddio grym yn fy erbyn?

Ddylai neb sy’n gofalu amdanoch ddefnyddio trais yn eich erbyn – felly os ydych chi yn y ddalfa, gallai hynny gynnwys swyddogion a staff sy’n gweithio yno. Weithiau, efallai y bydd angen iddynt ddefnyddio rhywfaint o rym, er enghraifft os ydych yn ymladd. Os felly, o dan reolau Canolfannau Hyfforddi Diogel, mae swyddogion yn cael defnyddio grym ond dim ond hynny o rym sy’n angenrheidiol.

Os yw hi’n bosib y byddwch yn niweidio eich hun neu rywun arall neu’n difrodi eiddo neu’n achosi aflonyddwch, mae’r swyddogion yn cael eich atal yn gorfforol am gyhyd ag y bo angen er mwyn rhwystro hyn rhag digwydd.

A oes modd i mi gael fy nghadw ar fy mhen fy hun?

Mae gennych hawl i gwrdd â phobl eraill a threulio amser gyda nhw, heblaw bod rheswm da dros beidio â gwneud hynny. Mewn Canolfan Hyfforddi Ddiogel, bydd hynny’n golygu cwrdd â phobl ifanc eraill sydd yn yr un Ganolfan â chi. Mae rheolau sy’n dweud y gallwch gael eich gwahanu oddi wrth bobl ifanc eraill yn y Ganolfan a’ch cadw yn eich ystafell os oes problem. Os cewch eich cadw ar wahân i bobl ifanc eraill, gallai hynny fynd yn groes i’ch hawl i fywyd preifat a theuluol, yn enwedig os cewch eich cadw ar wahân am gyfnodau hir.

  • A fyddaf yn cael gadael y Ganolfan Hyfforddi Ddiogel cyn diwedd fy nedfryd?

Yn dibynnu ar y sefyllfa, efallai y cewch eich ‘rhyddhau dros dro’ o’r Ganolfan Hyfforddi Ddiogel.