Dyw fy rhieni ddim yn byw gyda’i gilydd

  • Mae gennych hawl i beidio â chael eich gwahanu oddi wrth eich rhieni
  • Hyd yn oed os nad yw eich rhieni’n byw gyda’i gilydd, fe ddylech gael cyswllt â’r ddau riant, os dyna rydych ei eisiau
  • Byddwch yn rhan o unrhyw benderfyniadau mae llys yn ei wneud ynghylch gyda phwy y byddwch yn byw a’ch cyswllt â’ch rhieni

Ddylech chi ddim cael eich gwahanu oddi wrth eich rhieni heblaw bod rheswm da dros hynny. Os nad yw eich rhieni’n byw gyda’i gilydd, efallai y byddwch yn byw gydag un ohonynt y rhan fwyaf o’r amser, neu’n rhannu eich amser yn gyfartal rhwng y ddau. Hyd yn oed os nad ydych gydag un o’ch rhieni, gallwch gadw mewn cysylltiad os dyna rydych ei eisiau.

Os na all eich rhieni gytuno ble y dylech fyw, efallai y bydd yn rhaid i’r llys wneud penderfyniad. Os yw hynny’n digwydd, bydd yn gwrando ar eich barn.

Mae gennych hawl i gadw mewn cysylltiad â’r ddau riant, hyd yn oed os nad ydych yn treulio cymaint o amser gydag un ohonynt ag yr hoffech. Yr unig reswm pam na fyddech yn cael cadw mewn cysylltiad ag un o’ch rhieni yw pe bai ef neu hi’n eich brifo, neu pe byddai’n niweidiol i chi fod mewn cysylltiad ag ef neu hi. Mae hyn yn wir am bob plentyn, p’un a yw’r rheini gyda’i gilydd ai peidio.

Os nad yw eich rhieni eisiau byw gyda’i gilydd mwyach, fe allant geisio cytuno ar ble y byddwch chi’n byw. Bydd eu penderfyniadau’n dibynnu ar lawer o bethau. Os yw’r ddau riant eisiau aros yn yr un ardal, efallai y byddwch yn gallu rhannu eich amser yn gyfartal rhwng eich mam a’ch tad. Os bydd un ohonynt eisiau symud i rywle arall i fyw, efallai y bydd eich rhieni’n cytuno ar drefniant arall er mwyn i chi allu parhau i fynd i’r un ysgol yn ystod y tymor, a gweld eich rhiant arall ar benwythnosau ac yn ystod y gwyliau.

Os na all eich rhieni gytuno ynglŷn â gyda phwy y byddwch yn byw, bydd yn rhaid iddynt ofyn i farnwr yn y Llys Teulu benderfynu. Byddwch yn cael cyfle i leisio eich barn, a dweud beth hoffech chi ei weld yn digwydd. Bydd sefydliad o’r enw CAFCASS CYMRU yn rhan o’r broses a byddwch yn siarad â Chynghorydd y Llys Teulu a fydd yn ysgrifennu adroddiad y bydd y llys yn ei weld.

Na fydd. Fydd neb yn gofyn i chi ddewis rhwng eich mam a’ch tad. Bydd y llys yn penderfynu ble y byddwch yn byw drwy weithio allan beth fyddai orau i chi. Byddwch yn cael cyfle i ddweud beth yw eich barn, a beth hoffech chi ei weld yn digwydd, ond fydd dim rhaid i chi ddewis.

Fydd dim disgwyl i chi fynd i’r llys fel arfer pan fydd y penderfyniadau’n cael eu gwneud. Os hoffech siarad â’r barnwr a fydd yn gwneud y penderfyniad dylech roi gwybod i’ch Cynghorydd Llys Teulu CAFCASS CYMRU mai dyna yr hoffech ei wneud. Efallai y bydd yn gallu trefnu i chi siarad â’r barnwr ynglŷn â’r hyn sy’n digwydd a’r hyn rydych ei eisiau.

Mae’r ddau riant yn gyfrifol am eich magu hyd yn oed os nad ydynt yn byw gyda’i gilydd. Mae gan eich mam ‘gyfrifoldeb rhiant’ amdanoch o’r eiliad y cewch eich geni, a gan amlaf, bydd gan eich tad gyfrifoldeb rhiant hefyd. Os oes gan y ddau riant gyfrifoldeb rhiant, bydd y ddau’n cadw’r cyfrifoldeb hwnnw hyd yn oed os ydynt wedi gwahanu ac os nad ydych yn byw gydag un ohonynt nac yn eu gweld yn aml iawn. Mae hynny’n golygu y dylai’r ddau fod yn rhan o wneud penderfyniadau pwysig amdanoch.

Efallai y byddwch yn penderfynu nad yw’r trefniadau byw newydd mae eich rhieni wedi cytuno arnynt, neu mae’r llys wedi penderfynu arnynt, yn iawn i chi. Os yw’r llys wedi gwneud gorchymyn ynglŷn â ble y byddwch yn byw, mae hynny fel arfer yn para hyd nes eich bod yn 18. Os ydych yn 16 neu’n hŷn ac nad ydych eisiau byw gyda’r rhiant rydych i fod i fyw gydag ef neu hi mwyach, bydd yn anodd i rywun eich rhwystro rhag mynd i fyw gyda’r rhiant arall.

Os ydych o dan 16, efallai y byddwch yn gallu gwneud trefniadau gwahanol gyda’ch rhieni. Gallech hefyd siarad â CAFCASS CYMRU i gael gwybod am newid y trefniadau.

Os yw eich mam neu eich tad wedi bod yn eich brifo neu os nad yw wedi bod yn gofalu amdanoch yn iawn, efallai y bydd yr awdurdod lleol wedi gofyn i farnwr wneud penderfyniad na ddylech gadw mewn cysylltiad â’r rhiant hwnnw. Bydd Cynghorydd Llys Teulu CAFCASS CYMRU yn gofyn sut rydych yn teimlo am hyn cyn i’r penderfyniad gael ei wneud, ond y barnwr fydd yn penderfynu. Bydd yn rhaid i’r barnwr wneud y penderfyniad sydd orau i chi.

Os yw’r rhiant rydych yn byw gydag ef neu hi’n ei gwneud yn anodd i chi i weld y rhiant arall, dyw hynny ddim yn iawn. Os allwch chi siarad â’r rhiant sy’n ei gwneud yn anodd i chi i weld y rhiant arall, efallai y byddwch yn gallu gwneud trefniant i weld a threulio amser gyda’r rhiant arall. Dyma rydym yn ei alw’n ‘gyswllt’. Os na allwch siarad â’ch rhiant, neu os ceisiwch wneud hynny a bod y rhiant ddim yn fodlon gwrando, efallai y gallech siarad ag oedolyn arall rydych yn ymddiried ynddo.

Gall y rhiant arall wneud cais i’r llys am gyswllt â chi, neu os nad yw hynny’n bosib, efallai y gallech wneud cais am gyswllt eich hun. Bydd angen cyngor cyfreithiol arnoch ynglŷn â hyn, felly gallech ddechrau drwy siarad â CAFCASS CYMRU a fydd efallai’n gallu eich helpu.