Amser i chwarae

  • Diben llawer o’ch hawliau o dan Gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn yw eich diogelu rhag pethau a allai eich niweidio – mae gennych hefyd hawl i chwarae ac ymlacio
  • Er mwyn i chi allu arfer eich hawl i chwarae, gorffwys ac ymlacio, mae’n rhaid i chi gael amser i wneud hynny
  • Os oes rhywun yn eich rhwystro rhag cael amser i orffwys a chwarae, fe allent fod yn torri’r gyfraith

Er mwyn i chi allu ymlacio a mwynhau eich amser hamdden mae’n rhaid i chi gael amser i wneud hynny – felly ddylech chi ddim treulio eich amser i gyd yn yr ysgol ac yn gwneud gwaith cartref, neu’n gwneud rhyw fath arall o waith, neu’n gwneud llawer o weithgareddau wedi’u trefnu. Efallai eich bod yn cael hwyl yn gwneud y pethau hyn y tu allan i’r ysgol ond fe ddylech hefyd gael amser i wneud y pethau rydych chi eisiau eu gwneud yn eich ffordd eich hun ac ar eich telerau eich hun.

Mae gennych hawl i gael addysg, ac mae’n rhaid cadw’r ddysgl yn wastad rhwng hynny a’ch hawl i chwarae ac i orffwys ac ymlacio. Os ydych yn cael addysg mewn ysgol wladol, mae’r gyfraith yn dweud faint o amser mae’n rhaid i chi ei dreulio yn yr ysgol. Os ydych yn cael eich addysg gartref, cyfrifoldeb eich rhieni yw trefnu eich addysg yn y ffordd sydd orau yn eu tyb nhw. P’un a ydych yn cael eich addysg yn yr ysgol neu gartref, fe ddylech bob amser gael amser i chi eich hun i chwarae ac ymlacio.

Os ydych yn mynd i’r ysgol, mae’n bwysig eich bod yn cael seibiant yn ystod y dydd. Fe ddylai amser egwyl ac amser cinio fod yn rhan o’r amser rydych yn ei dreulio yn yr ysgol. Os ydych yn poeni eich bod yn cael llai o amser i chwarae – efallai fod eich amser cinio wedi ei gwtogi, neu bod amser egwyl wedi ei ddileu neu ei gwtogi oherwydd rhywbeth rydych chi neu blant eraill wedi’i wneud yn ystod gwers, fe allech godi hynny gyda’r cyngor ysgol neu drafod y mater â’ch athrawon. Gall eich rhieni eich helpu i wneud hyn. Os nad ydych yn meddwl bod eich pryderon yn cael eu cymryd o ddifrif, gallwch ddefnyddio trefn gwyno’r ysgol i ofyn pam mae’r amser egwyl yn cael ei ddileu neu ei gwtogi.

Mae’n debyg y bydd eich ysgol yn disgwyl i chi wneud gwaith cartref, yn enwedig os ydych yn yr ysgol uwchradd – ac efallai y bydd ganddi reolau ynglŷn â’r hyn a fydd yn digwydd os na wnewch chi eich gwaith cartref. Os ydych yn meddwl eich bod yn cael gormod o waith cartref, darllenwch bolisi gwaith cartref yr ysgol i weld beth mae’n ei ddweud. Os yw’r athrawon yn gosod mwy o waith cartref nag y mae’r polisi’n ei awgrymu, gallech ofyn beth yw’r rheswm am hynny. Mae’n rhywbeth y gallech ofyn i’r Cyngor Ysgol edrych arno.

Mae’n rhaid i’ch rhieni – neu pwy bynnag sydd â chyfrifoldeb rhiant amdanoch – ofalu amdanoch a’ch magu yn y ffordd y mae’n nhw’n meddwl y dylen nhw wneud hynny. Mae’n rhaid i’ch rhieni beidio â’ch esgeuluso na’ch brifo, ond fel arall nhw sydd i benderfynu. Efallai y bydd eich rhieni’n trefnu llawer o bethau i chi eu gwneud ar benwythnosau a gyda’r nos er mwyn i chi gael digon o gyfleoedd i roi cynnig ar wahanol weithgareddau a chael llawer o brofiadau da.

Os nad ydych yn cytuno â’r ffordd mae eich rhieni’n disgwyl i chi dreulio eich amser, gallech geisio trafod hynny â nhw ac esbonio’r hyn y byddech yn hoffi ei wneud yn wahanol. Os ydych yn meddwl y bydd hynny’n anodd, gallech weld a oes rhywun arall a fyddai’n gallu eich helpu i gael y sgwrs.

Os yw eich rhieni, neu rywun rydych yn byw gyda nhw, yn gwneud i chi weithio a gwneud llawer o dasgau heb roi dim cyfle i chi i gael amser i chi eich hun, gallai hynny cyfrif fel cam-drin.  Os nad ydych yn cael amser i chi eich hun ac os oes rhywun yn eich gorfodi i weithio pan nad ydych yn yr ysgol (neu’n eich gorfodi i weithio yn lle mynd i’r ysgol) dyw hynny ddim yn iawn, ac fe ddylech geisio siarad â rhywun rydych yn ymddiried ynddynt am yr hyn sy’n digwydd i chi. Gallai hynny fod yn anodd os nad ydych yn cael cyfle i siarad â phobl eraill. Os ewch chi i weld meddyg neu ddeintydd, gweithiwr cymdeithasol, athro neu athrawes, neu swyddog yr heddlu, neu rywun arall rydych yn teimlo’n gyfforddus yn siarad â nhw am yr hyn sy’n digwydd, fe ddylen nhw allu eich helpu.

Mae sefydliadau y gallwch eu ffonio neu gysylltu â nhw ar-lein gan gynnwys

Childline https://www.childline.org.uk/ 0800 1111

Meic https://www.meiccymru.org/ 080880 23456

Mae eich hawliau pennaf pan fyddwch o dan 18 yn ymwneud â chael eich diogelu a chael cyfleoedd i dyfu a datblygu’n iach cyn troi’n oedolyn. Mae Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn yn rhoi hawl i blant a phobl ifanc i gael eu diogelu rhag gwaith a allai fod yn beryglus neu a allai ei gwneud yn anodd i chi i gael addysg, neu sy’n camfanteisio arnoch. Yng Nghymru, mae gennym gyfreithiau sy’n golygu mai dim ond am nifer cyfyngedig o oriau y cewch weithio, a dim ond ar adegau penodol. Gan amlaf, chewch chi ddim gweithio tan eich bod yn 13. Cewch fwy o wybodaeth am faint o oriau y cewch weithio os ydych o dan 18 yn ein hadran ynglŷn â Gwaith.