Cwestiynau Cyffredin

Os oes gen i gwestiynau am y gyfraith, i bwy y dylwn i eu gofyn?

Fe alli di ddod o hyd i wybodaeth gyffredinol am y gyfraith mewn sawl lle, gan gynnwys y rhyngrwyd. Os oes gen ti gwestiwn penodol am y ffordd mae’r gyfraith yn effeithio arnat ti, neu'n effeithio ar rywbeth sydd wedi digwydd i ti neu rywbeth rwyt ti wedi’i wneud, dylet ti geisio siarad â chyfreithiwr sydd â phrofiad yn y math o gyfraith sy'n berthnasol. Er enghraifft, os oes rhywbeth wedi digwydd i ti yn yr ysgol, dylet ti ddewis cyfreithiwr sydd â phrofiad mewn cyfraith addysg. Hefyd, mae yna elusennau sy’n gallu dy helpu di a rhoi cyngor i ti ar faterion cyfreithiol. Mae'n bosib y bydd y gwasanaeth Cyngor ar Bopeth yn gallu helpu hefyd.

Alla i ddewis gyda phwy rydw i eisiau byw os yw fy rhieni yn gwahanu?
Os yw dy rieni yn gwahanu, gall hwn fod yn gyfnod trist a phoenus, ac efallai y byddi di’n poeni ynghylch lle byddi di’n byw a gyda phwy y byddi di’n byw. Fydd dim rhaid i ti ddewis gyda phwy rwyt ti am fyw, ond os na fydd dy rieni yn gallu cytuno ar hynny, efallai y bydd sefydliad o'r enw Cafcass Cymru yn helpu i benderfynu. Fe gei di siarad â rhywun sy'n gweithio i Cafcass Cymru a dweud wrthyn nhw lle rwyt ti’n meddwl y dylet ti fyw. Bydd y person hwnnw sy'n gweithio i Cascass Cymru yn ysgrifennu adroddiad i’r llys, a bydd yr adroddiad hwnnw'n cynnwys dy farn a dy safbwyntiau di. Bydd y barnwr yn ystyried hynny wrth benderfynu ar lle byddi di’n byw, a bydd yn rhaid iddo wneud y penderfyniad gorau i ti. Mae rhagor o wybodaeth yma.
Beth fydd yn digwydd i mi os byddaf yn torri’r gyfraith?
Os wyt ti wedi gwneud rhywbeth sy’n torri’r gyfraith, a dy fod di’n 10 oed neu'n hŷn, efallai y byddi di’n cael dy arestio ac y bydd rhaid i ti fynd i swyddfa’r heddlu i ateb cwestiynau am yr hyn sydd wedi digwydd. Efallai y bydd yr heddlu yn penderfynu peidio â gwneud dim byd mwy, ond fe allan nhw gymryd camau pellach. Mae’r penderfyniad hwn yn dibynnu ar yr hyn rwyt ti wedi’i wneud. Os wyt ti’n cael dy arestio gan yr heddlu, bydd gen ti gyfle i siarad â chyfreithiwr. Bydd y cyfreithiwr yn gallu dy helpu di i ddeall beth allai ddigwydd i ti yn dy sefyllfa. Mae rhagor o wybodaeth yma.
Alla i herio penderfyniad gan fy ysgol i fy ngwahardd i?
Os wyt ti’n mynd i ysgol sy'n cael ei ‘chynnal’ (ysgol ‘wladol’), mae’n rhaid i’r ysgol gael pwyllgor disgyblaeth i adolygu penderfyniadau'r pennaeth i wahardd disgyblion. Gan ddibynnu ar hyd y cyfnod rwyt ti wedi cael dy wahardd, gall y pwyllgor disgyblu newid y penderfyniad i dy wahardd. Os nad wyt ti’n fodlon ar benderfyniad y pwyllgor disgyblu, bydd hi’n bosib i ti apelio i’r Panel Apelio Annibynnol. Dylai'r llythyr penderfyniad gan y pwyllgor disgyblu gynnwys y manylion sydd eu hangen arnat ti i apelio. Fe gei di ragor o wybodaeth am y gyfraith ac am yr ysgol yma.
Oes rhaid i mam neu dad ddod gyda fi i weld y meddyg?
Fe alli di weld meddyg ar dy ben dy hun dim ots faint yw dy oed, ond os wyt ti dan 16 oed, efallai y bydd y meddyg yn gofyn rhagor o gwestiynau i ti er mwyn gwneud yn siŵr dy fod di’n iawn. Rhaid i’r meddyg gadw'r wybodaeth y byddi di’n ei rhannu yn gyfrinachol. Os oes angen unrhyw driniaeth arnat ti, gan gynnwys meddyginiaethau neu ryw driniaeth arall, a dy fod o dan 16 oed, efallai y bydd y meddyg yn penderfynu bod angen iddo/iddi siarad â dy rieni neu ofalwr i ofyn am eu caniatâd. Ni fydd y meddyg yn gwneud hynny os bydd ef/hi yn credu dy fod yn deall y driniaeth sy’n cael ei hawgrymu. Mae rhagor o wybodaeth am iechyd a lles ar gael yma.
Sut alla i stopio rhywun sy'n gwneud i mi wneud pethau dydw i ddim eisiau eu gwneud?
Weithiau, rydyn ni’n ffurfio perthynas sydd ddim yn iach. Os oes rhywun yn gwneud neu'n ceisio gwneud i ti wneud pethau dwyt ti ddim yn teimlo’n gyfforddus yn eu gwneud, naill ai oherwydd bod y pethau hynny'n gwneud i ti dorri’r gyfraith neu oherwydd dy fod yn cael dy frifo, mae’r gyfraith yno i dy amddiffyn di. Os wyt ti’n teimlo dy fod yn gallu siarad â rhywun am yr hyn sy'n digwydd, gall hynny fod yn ddigon i dy helpu di i adael y berthynas. Os oes angen rhagor o help a chefnogaeth arnat, gan ddibynnu ar yr hyn sydd wedi bod yn digwydd, bydd yr heddlu’n gallu helpu. Os nad wyt ti’n barod i siarad yn agored, neu siarad â rhywun rwyt ti’n ei adnabod, am yr hyn sy'n digwydd, yna mae llawer o sefydliadau y galli di siarad â nhw yn ddienw ac yn gyfrinachol, fel Meic Cymru neu Childline. I gael rhagor o wybodaeth am fod mewn perthynas yn ogystal â gwybodaeth am y gyfraith, clicia yma.
Ydw i'n gallu cael swydd tra rydw i’n dal yn yr ysgol?
Gan ddibynnu ar dy oedran di, fe alli di gael swydd tra rwyt ti'n dal yn yr ysgol, ond mae rheolau sy'n nodi faint o waith am dâl y galli di ei wneud. Mae rhagor o wybodaeth am weithio yma.
Ydy hi’n bosib i rywun fy rhwystro rhag ymuno â chlwb am nad ydw i’n siarad Cymraeg?
Mae'r Gymraeg yn iaith swyddogol yng Nghymru a bydd rhai clybiau a gweithgareddau’n cael eu cynnal yn Gymraeg. Dylet ti allu ymuno hyd yn oed oes nad wyt ti’n siarad Cymraeg, ond alli di ddim disgwyl i’r gweithgareddau gael eu cynnal yn Saesneg nac yn ddwyieithog. Mae rhagor o wybodaeth am y gyfraith a sut mae hi’n effeithio arnat yn dy amser hamdden yma.
Pa nad ydw i’n cael prynu rhai pethau nes ydw i’n 18 oed?
Mae hi’n bosib i ti brynu y rhan fwyaf o bethau dim ots beth yw dy oedran. Fodd bynnag, mae ‘cyfyngiad oedran’ ar rai pethau, felly ni fydd hi’n bosib i ti eu prynu nes dy fod yn cyrraedd oedran penodol. Ni fydd hi’n bosib i ti brynu alcohol, sigaréts na thân gwyllt nes wyt ti’n 18 oed yng Nghymru. Mae hyn er dy iechyd a dy ddiogelwch di ac er diogelwch pobl eraill. Mae rhagor o wybodaeth am dy hawliau fel prynwr, ac am yr hyn y galli ei brynu a'r hyn na alli di ei brynu yma.
Oes yna gyfraith sy’n fy stopio i rhag bod ar gyfryngau cymdeithasol cyn i mi fod yn ddigon hen?
Does dim cyfraith sy'n dy stopio di rhag cael cyfrifon ar gyfryngau cymdeithasol ond mae gan bob llwyfan cyfryngau cymdeithasol, fel Instagram, Facebook, Snapchat ac ati, eu telerau ac amodau eu hunain. Mae’r rhan fwyaf o’r rhain yn cynnwys isafswm oedran i gael cyfrif. Os wyt ti’n rhy ifanc i gael cyfrif a bod y llwyfan yn dod i wybod hynny, bydd yn cau dy gyfrif. Mae rhagor o wybodaeth am y gyfraith ac am fod ar-lein yma.
Os ydw i mewn gang, alla i fynd i drwbl am rywbeth mae rhywun arall yn y gang wedi’i wneud?
Gall yr heddlu a’r llysoedd gymryd camau yn dy erbyn di os wyt ti mewn gang a bod aelod arall o’r gang yn torri’r gyfraith. ‘Menter ar y cyd’ yw’r enw ar hyn ac mae’n golygu y galli di fynd i drwbl â'r heddlu hyd yn oed pan fyddi di heb wneud unrhyw beth i dorri’r gyfraith dy hun. I gael rhagor o wybodaeth am y gyfraith ac am gangiau, yn ogystal â chael gwybodaeth am fod allan yn y stryd, clicia yma.

PRID GAF Y...?

 

GARTREF

Newid fy enw

Cewch newid eich enw’n swyddogol pan fyddwch yn 16.

Os ydych chi eisiau defnyddio enw gwahanol gyda’ch ffrindiau, cewch wneud hynny unrhyw bryd. Os ydych chi eisiau newid eich enw (eich enw cyntaf, eich cyfenw, neu’r ddau) yn swyddogol, fel bod yr enw newydd rydych chi wedi’i ddewis i’w weld ar bethau fel eich pasbort, bydd angen dogfen gyfreithiol o’r enw ‘gweithred newid enw’ arnoch.

Cewch wybod mwy am newid eich enw yma.

Cael fy ngadael ar fy mhen fy hun gartref
Does dim cyfraith sy’n dweud pa mor hen y mae’n rhaid i chi fod er mwyn cael eich gadael ar eich pen eich hun gartref. Eich rhieni fydd yn penderfynu a ydych yn ddigon hen ac yn ddigon cyfrifol i aros gartref ar eich pen eich hun. Maen nhw’n gyfrifol amdanoch hyd nes eich bod yn 16, felly os byddant yn eich gadael pan allech chi gael niwed neu anaf, efallai y byddant yn torri’r gyfraith.
Gwarchod i rywun arall

Does dim isafswm oedran cyfreithiol ar gyfer gwarchod i rywun arall. Mae’n rhaid i rieni neu ofalwyr y plentyn rydych yn ei warchod fod yn fodlon eich bod yn ddigon hen i gadw eu plentyn yn ddiogel. Mae angen i’ch rhieni neu’ch gofalwyr chithau fod yn fodlon eich bod yn ddigon hen i gael eich gadael ar eich pen eich hun i ofalu am blentyn arall.

 

TEITHIO

Cael pasbort

Cewch wneud cais am eich pasbort eich hun pan fyddwch yn 16.

Os nad oes gennych eisoes basbort plentyn, cewch wneud cais am eich pasbort oedolyn cyntaf pan fyddwch yn 16 (neu hyd at 3 wythnos cyn eich pen-blwydd yn 16). Os oes gennych basbort plentyn, cewch barhau i’w ddefnyddio hyd nes y daw i ben. Yna byddwch yn gwneud cais am basbort oedolyn pan fyddwch yn adnewyddu eich pasbort.

Cewch wybod mwy am wneud cais am basbort yma.

Teithio heb fy rhieni
Ar y trên – Does dim ‘isafswm oedran’ cyfreithiol ond os ydych yn ifanc iawn, ac nad ydych yn gallu gofalu amdanoch eich hun, mae’n bosib y bydd y cwmni trenau’n pryderu ynghylch pam eich bod ar eich pen eich hun. Os ydych yn ddigon aeddfed i ymddwyn yn synhwyrol wrth ddefnyddio’r trên a phan fyddwch yn yr orsaf, fe ddylech allu defnyddio’r trên ar eich pen eich hun. Eich rhieni neu pwy bynnag sy’n gofalu amdanoch ddylai benderfynu a ydych yn ddigon hen i deithio ar eich pen eich hun. Ar y bws – Fel gyda’r trên, does dim isafswm oedran ar gyfer teithio ar eich pen eich hun, ond os bydd gyrrwr y bws neu rywun arall yn poeni amdanoch, mae’n bosib y byddant yn gofyn pam eich bod ar eich pen eich hun, neu’n cysylltu â’r heddlu i weld a ydych yn iawn. Ar awyren – Does dim isafswm oedran, ond bydd gan wahanol gwmnïau awyrennau wahanol bolisïau ar gyfer unrhyw un o dan 16 sy’n teithio ar ei ben ei hun. Pan fyddwch yn 16, cewch deithio ar awyren ar eich pen eich hun. Os ydych am deithio dramor, bydd angen pasbort arnoch..
Mynd ar wyliau ar fy mhen fy hun

Does dim isafswm oedran cyfreithiol o ran pryd y cewch fynd ar ei gwyliau heb eich rhieni. Bydd yn dibynnu i ble rydych chi eisiau mynd a ble rydych chi eisiau aros a’r rheolau sydd yno. Os ydych eisiau mynd dramor, bydd angen pasbort arnoch, a bydd yn dibynnu ar reolau’r cwmni awyrennau neu’r cwmni fferi ynglŷn â theithio ar eich pen eich hun – gyda chaniatâd eich rhieni neu hebddo.

Teithio heb sedd plentyn yn y car

Cewch deithio heb sedd plentyn yn y car pan fyddwch yn 12 (neu’n 135cm o daldra). Pan fyddwch wedi rhoi’r gorau i ddefnyddio sedd plentyn, mae’n rhaid i chi wisgo gwregys diogelwch.

Bod yn gyfrifol am wisgo gwregys diogelwch

Chi sy’n gyfrifol am wisgo gwregys diogelwch pan fyddwch yn 14.

Dysgu gyrru

Cewch ddechrau gyrru car pan fyddwch yn 17.

 

BLE RYDW I'N BYW

Symud oddi cartref

Cewch symud oddi cartref heb ganiatâd eich rhieni neu ofalwyr pan fyddwch yn 16.

Cael tŷ cyngor
Os ydych yn 16 neu’n 17 ac os bydd symud oddi cartref yn golygu y byddwch yn ddigartref, fe ddylech gael blaenoriaeth gan adran dai’r cyngor lleol, ond efallai hefyd y bydd yr adran dai am siarad â’r gwasanaethau cymdeithasol i wneud yn siŵr bod eich holl anghenion yn cael eu bodloni.

 

ADDYSG

 

Mynd i’r ysgol

Cewch fynd i’r ysgol o’r mis Medi ar ôl eich pen-blwydd yn 4 oed. Eich rhieni fydd yn penderfynu i ba ysgol y dylech fynd – a hyd yn oed a fyddwch yn mynd i’r ysgol neu’n cael eich addysg gartref.

Cewch wybod mwy am addysg a dewis ysgol yma.

Gadael yr ysgol
Cewch adael yr ysgol – a gadael addysg – ar y dydd Gwener olaf ym mis Mehefin yn y flwyddyn academaidd pan fyddwch yn 16. Felly, os ydych yn cael eich pen-blwydd ym mis Gorffennaf neu Awst, cewch adael yr ysgol cyn i chi droi’n 16 – ac os ydych yn cael eich pen-blwydd ym mis Medi neu Hydref, byddwch bron yn 17 cyn i chi gael gadael yr ysgol.

 

GWAITH

 

Cael swydd

Cewch gael swydd yn gwneud gwaith ysgafn am ychydig oriau’r wythnos pan fyddwch yn 13. Mae rheolau arbennig ar gyfer mynd i weithio ym myd teledu neu’r theatr a chithau o dan 13. Cewch wybod mwy am pryd y cewch weithio yma.

Cewch adael yr ysgol a gweithio’n llawn amser pan gyrhaeddwch oedran gadael yr ysgol, ond fe fydd rhai cyfyngiadau o hyd ar faint o oriau y cewch weithio, y math o waith y cewch ei wneud, a faint y gallwch ddisgwyl cael eich talu hyd nes y byddwch yn 18.

Cael rhif Yswiriant Gwladol
Fel arfer, bydd eich rhif Yswiriant Gwladol yn cael ei anfon atoch ychydig cyn eich pen-blwydd yn 16. Os na chawsoch eich rhif Yswiriant Gwladol erbyn eich pen-blwydd yn 16, ac os ydych o dan 20 o hyd, cewch wneud cais am un. Os ydych wedi colli eich rhif Yswiriant Gwladol gallwch ffonio Cyllid a Thollau EM i’w gael ar 0300 200 3500.
Cael budd-daliadau

Os ydych yn gofalu am rywun neu os oes gennych anabledd, efallai y cewch dderbyn rhyw fath o fudd-dal neu gymorth ariannol beth bynnag yw eich oedran.

Os oes gennych fabi, cewch hawlio budd-dal plant beth bynnag yw eich oedran.

Pan fyddwch yn 16, cewch hawlio Lwfans Cynnal Addysg os ydych yn dal mewn addysg.

Efallai y byddwch yn gallu cael budd-daliadau eraill fel Lwfans Chwilio am Waith pan fyddwch yn 16.

Perfformio ar lwyfan

Cewch berfformio ar lwyfan, ar y teledu neu weithio fel model beth bynnag yw eich oedran, ond mae angen trwydded ar y sawl sy’n eich cyflogi.

 

PERTHNASOEDD

 

Cael rhyw

16 yw’r ‘oedran cydsynio’ yng Nghymru. Dyma pryd y mae’r gyfraith yn ystyried eich bod yn ddigon hen i gytuno o’ch gwirfodd i gael rhyw (sy’n cynnwys cyffwrdd rhywiol), gyda dyn neu fenyw. Cofiwch mai dim ond os ydych eisiau gwneud hynny y dylech gael rhyw, ac os ydych yn teimlo’n barod i wneud hynny.

Priodi
Cewch briodi yng Nghymru pan fyddwch yn 16 ar yr amod eich bod yn rhydd i briodi ac nad ydych yn perthyn yn agos i bwy bynnag rydych eisiau ei briodi. Mae’n rhaid i chi gael caniatâd rhiant i briodi os ydych o dan 18. Mae cyplau o’r ddau ryw ac o’r un rhyw’n cael priodi.
Cael partneriaeth sifil

Dim ond os ydych mewn perthynas â rhywun o’r un rhyw y cewch gael partneriaeth sifil.

Yr un yw’r rheolau ag ar gyfer priodi – felly cewch bartneriaeth sifil os ydych yn 16 neu’n hŷn ac yn rhydd i gael partneriaeth sifil, ond mae’n rhaid i’ch rhieni gytuno os ydych o dan 18.

 

AR-LEIN

Cael cyfrif cyfryngau cymdeithasol

Does dim oedran cyfreithiol ar hyn o bryd ar gyfer cael cyfrif cyfryngau cymdeithasol, ond mae gan y gwahanol lwyfannau (Facebook, Instagram, Snapchat, Twitter ac ati) i gyd eu rheolau eu hunain ynghylch pryd y cewch agor cyfrif gyda nhw.

 

SIOPAU A GWASANAETHAU

Prynu alcohol

Chewch chi ddim prynu alcohol os ydych o dan 18.

Yfed alcohol

Os ydych yn 16 neu’n 17, fe gewch yfed alcohol (cwrw, gwin neu seidr) gyda bwyd mewn tafarn neu fwyty sy’n gwerthu alcohol, os mai oedolyn sy’n ei brynu i chi.

Cewch yfed alcohol yn eich cartref neu ar safle preifat arall os ydych rhwng 5 ac 16.

Dyw plant o dan 5 ddim yn cael yfed alcohol.

Prynu sigaréts

Mae’n rhaid i chi fod yn 18 i brynu sigaréts.

Prynu ail-lenwad nwy i leitar

Mae’n rhaid i chi fod yn 18 i brynu ail-lenwad nwy i leitar neu unrhyw sylweddau y gellir eu ffroeni megis toddyddion y mae’r siopwr yn meddwl y gallech eu defnyddio i benfeddwi.

Prynu aerosolau

Cewch brynu paent chwistrell aerosol pan fyddwch yn 16.

Cael tatŵ

Mae’n rhaid i chi fod yn 18 i gael tatŵ heblaw bod rheswm meddygol dros gael un.

Prynu tocyn loteri

Mae’n rhaid i chi fod yn 16 i brynu tocyn loteri.

Cael trwydded masnachu ar y stryd

Chewch chi ddim trwydded masnachu ar y stryd hyd nes eich bod yn 18.

Cael cyfrif banc

Mae gan y rhan fwyaf o fanciau a chymdeithasau adeiladu gyfrifon i blant, ond mae’n debyg y bydd angen caniatâd oedolyn arnoch hyd nes eich bod yn 18.

Cewch gael cyfrif banc yn eich enw eich hun o adeg eich geni ar yr amod y gall rhywun fel rhiant fod yn gyfrifol am redeg y cyfrif ar eich rhan. Wrth i chi dyfu’n hŷn bydd modd i chi gael mwy o reolaeth dros eich cyfrif banc – bydd gan bob banc ei reolau ei hun, ond fel rheol cewch ddechrau rhoi arian mewn cyfrif pan fyddwch rhwng 8 a 12; pan fyddwch yn 13 efallai y bydd modd i chi gael cerdyn i gael arian o’r peiriant twll yn y wal. Yn dibynnu ym mha fanc rydych yn agor cyfrif, efallai y cewch lyfr sieciau pan fyddwch tua 16. Chewch chi ddim gorddrafft hyd nes y byddwch yn 18.

 

 

 

Cael cerdyn credyd

Chewch chi ddim cerdyn credyd hyd nes eich bod yn 18.

Prynu Bondiau Premiwm

Cewch brynu Bondiau Premiwm ac agor Cyfrif Cynilo Unigol (ISA) pan fyddwch yn 16.

Mynd i’r sinema

Mae tystysgrif ar bob ffilm yn dweud pa mor hen y mae’n rhaid i chi fod i weld y ffilm:

U – gall unrhyw un weld y ffilm

PG – fe ddylai fod yn iawn i unrhyw un dros 8 oed, ond dylai rhieni gael gwybod a yw’r ffilm yn briodol i’w plentyn

12 – mae’n rhaid i chi fod yn 12 i weld y ffilm

12A – cewch weld y ffilm os ydych o dan 12 os oes oedolyn gyda chi

15 – mae’n rhaid i chi fod yn 15 i weld y ffilm

18 – mae’n rhaid i chi fod yn 18 i weld y ffilm

Prynu tân gwyllt

Chewch chi ddim ond prynu tân gwyllt yng nghategorïau 2 a 3 os ydych yn 18 neu’n hŷn. Chaiff neb, hyd yn oed oedolion, brynu tân gwyllt categori 4 heblaw eu bod yn ‘broffesiynol’ ac wedi’u hyfforddi i drin a thrafod tân gwyllt.

Dim ond ar adegau penodol o’r flwyddyn y cewch brynu tân gwyllt heblaw eich bod yn mynd at werthwr tân gwyllt trwyddedig.

Fel arfer cewch danio tân gwyllt rhwng 7am ac 11pm. Ar noson tân gwyllt cewch danio tân gwyllt tan ganol nos ac ar Nos Galan, Diwali a’r Flwyddyn Newydd Tsieineaidd cewch eu tanio tan 1am.

Prynu arfau

Mae’n rhaid i chi fod yn 18 i brynu’r rhan fwyaf o gyllyll a drylliau. Bydd angen trwydded arnoch hefyd i brynu dryll.

Prynu anifail anwes

Cewch brynu eich anifail anwes eich hun pan fyddwch yn 16.

Prynu ffôn symudol

Cewch brynu ffôn symudol talu-wrth-fynd beth bynnag yw eich oedran. Chewch chi ddim prynu ffôn symudol ar gontract hyd nes eich bod yn 18 – ond fe all rhiant neu ofalwr brynu ffôn a threfnu contract i chi.

Prynu tŷ

Mae’n rhaid i chi fod yn 18 cyn prynu tŷ yn eich enw eich hun.

 

IECHYD A LLES

Gweld meddyg ar fy mhen fy hun

 Cewch weld meddyg ar eich pen eich hun beth bynnag yw eich oedran. Efallai na fyddwch yn cael gwneud penderfyniadau am eich triniaeth hyd nes eich bod yn 16.

Gwneud penderfyniadau am eich triniaeth feddygol

Cewch wneud eich penderfyniadau eich hun am eich triniaeth feddygol pan fyddwch yn 16. Efallai y cewch wneud penderfyniadau am eich triniaeth feddygol os ydych o dan 16 ac yn deall yr hyn y mae’n ei olygu.

Rhoi gwaed

Cewch roi gwaed pan fyddwch yn 18.

Optio allan o roi organau

Pan fyddwch yn 18, cewch ‘optio allan’ o’r cynllun rhoi organau yng Nghymru.

Prynu offer atal cenhedlu

Cewch brynu condomau beth bynnag yw eich oedran – neu eu cael am ddim o rai clinigau iechyd rhywiol neu drwy gynllun Cerdyn C yng Nghymru. Efallai y bydd yn rhaid i chi weld meddyg neu nyrs mewn clinig iechyd rhywiol i gael rhai mathau eraill o ddulliau atal cenhedlu, ond cewch wybodaeth a chyngor am atal cenhedlu beth bynnag yw eich oed. Os yw’r meddyg neu’r nyrs yn cytuno eich bod yn ddigon aeddfed, gall roi dull atal cenhedlu i chi fel y bilsen, neu fewnblaniadau, heb ddweud wrth eich rhieni.

Cewch wybod mwy yma.

Mynd i glinig iechyd rhywiol

Cewch fynd i glinig iechyd rhywiol beth bynnag yw eich oedran a siarad â meddyg neu nyrs am unrhyw broblemau sydd gennych neu gael cyngor. Os ydych dros 16, fydd dim angen i’ch rhieni fod gyda chi. Os ydych o dan 16, ac eisiau cael dulliau atal cenhedlu neu gael archwiliad neu rywbeth arall, efallai y bydd angen caniatâd eich rhiant neu ofalwr arnoch os nad yw’r meddyg neu’r nyrs yn siŵr eich bod yn deall digon am yr hyn sy’n digwydd.