Chwalu’r Rhwystrau rhag mynediad yn y gymuned

Chwalu’r Rhwystrau rhag mynediad yn y gymuned

Dydi mynediad yn y gymuned ddim yn syml bob tro …

Dychmygwch hyn:

Rydych chi wedi penderfynu eich bod chi eisiau gweld rhai o’ch ffrindiau, rydych chi wedi gweithio allan beth i’w wneud, ble rydych chi am gwrdd â nhw, a sut rydych chi’n mynd i gyrraedd. Rydych chi’n dechrau cyffroi, yn edrych ymlaen at gael hwyl gyda’ch ffrindiau a chael seibiant haeddiannol i ffwrdd o gartref.

Ond…

Am ryw reswm, nid yw mor hawdd cyrraedd lle roeddech chi eisiau mynd. Nid yw’r groesfan yn gweithio. Dydy’r bysiau ddim yn rhedeg ar amser. Ond rydych chi’n penderfynu mynd yn eich blaen a gwneud eich gorau.

Crownbridge School Council find lots of barriers to access in the community for themselves and othersRydych chi’n cyrraedd lle rydych chi eisiau mynd, ond rydych chi a’ch ffrindiau yn cael gwybod na chewch chi wneud beth roeddech chi wedi’i gynllunio. Mae’r person sy’n esbonio hyn yn siarad yn uchel, gan dynnu sylw pawb o gwmpas. Mae’n rhwystredig ac yn annifyr.

Petai’r groesfan ond wedi gweithio, petai’r bysiau ond wedi rhedeg ar amser, pe baech chi ond heb ddewis y gweithgaredd hwnnw.

Dychmygwch petai problemau bach fel y rhain yn digwydd ddydd ar ôl dydd. Does dim ots pa mor dda rydych chi’n cynllunio ymlaen llaw, mae un peth bach yn digwydd ac mae eich diwrnod yn troi’n anoddach ac ni allwch wneud beth roeddech chi wedi’i drefnu.

Yn y pen draw, rydych chi’n dechrau derbyn y bydd problemau’n codi ac na allwch chi wneud dim am y peth. Rydych chi’n mynd yn fwyfwy cyndyn o fynd allan, ac efallai’n penderfynu peidio â thrafferthu…

Realiti’r rhwystrau sy’n wynebu pobl ifanc yng Nghymru

Bob dydd, mae miloedd o bobl ifanc ledled Cymru yn wynebu rhwystrau rhag crwydro, rhag cael mynediad yn y gymuned – at wasanaethau neu weithgareddau maent eu hangen neu eu heisiau. Mae Cyngor Ysgol Crownbridge yn Nhorfaen, gyda chefnogaeth prosiect Lleisiau Bach, wedi gwneud ymchwil ar hygyrchedd yn eu cymuned. Maent yn wynebu llawer o’r rhwystrau hyn eu hunain, felly roeddent yn awyddus i ymchwilio i’r holl rwystrau yn eu cymuned a beth allen nhw ei wneud i godi ymwybyddiaeth.

Beth wnaeth Cyngor Ysgol Crownbridge ei ganfod?

Ceir wedi parcio ar balmentydd, gan eu rhwystro rhag mynd heibio. Palmentydd anwastad gyda chraciau, sy’n fwy anodd eu defnyddio. Cyrbiau isel ar balmentydd heb fod yn wastad, felly mae’n fwy anodd croesi’r ffyrdd. Anodd mynd ar fysiau ac oddi arnynt gyda chadair olwyn neu fath arall o gymorth. Pobl sydd heb fod yn anabl yn parcio mewn mannau i bobl anabl. Adeiladau heb ramp at y drws, neu â drysau a choridorau cul, sy’n anodd eu defnyddio. Mae’r rhain i gyd yn rhwystrau rhag mynediad yn y gymuned.

Pie chart showing barriers to access in the community for School COuncil members at Crownbridge School

Fe wnaeth Cyngor Ysgol Crownbridge ganfod y rhain a llawer o rwystrau eraill rhag symud o gwmpas eu cymuned leol. Efallai nad yw llawer o bobl yn sylwi ar y rhwystrau hyn y rhan fwyaf o’r amser, neu bach iawn yw’r anghyfleuster iddynt. I bobl anabl, mae’r rhwystrau hyn yn gallu cael effaith fawr ar fywyd bob dydd, fel ei bod hi’n galetach o lawer mynd i siopa, gweld ffrindiau, a gwneud llawer o bethau mae pobl eraill yn eu cymryd yn ganiataol.

Beth mae’r gyfraith yn ei ddweud?

Mae Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn yn cynnwys dau hawl pwysig i blant anabl (sy’n cynnwys plant a phobl ifanc hyd at 18 oed). Mae Erthygl 23 yn dweud y dylech chi fod yn gallu cael bywyd llawn a gweddus, ac y dylech chi fod yn gallu cymryd rhan yn y gymuned. Mae Erthygl 2 yn dweud bod y Confensiwn yn gymwys i bob plentyn yn ddiwahân. Mae Cymru wedi troi’r Confensiwn yn gyfraith drwy Fesur Hawliau Plant a Phobl Ifanc (Cymru) 2011 (y Mesur), sy’n golygu bod rhaid i Lywodraeth Cymru ystyried hawliau dynol plant ym mhopeth mae’n ei wneud.

Tra bo’r Confensiwn a’r Mesur yn rhoi hawliau pwysig i blant a phobl ifanc anabl yng Nghymru, mae deddfau eraill yn helpu i amddiffyn pob person (nid dim ond plant, a rhai sy’n anabl) rhag camwahaniaethu.

cars parked on the kerb block access in the community for Crownbridge School Council membersMae Deddf Cydraddoldeb 2010 yn ceisio amddiffyn pawb rhag camwahaniaethu, gan gynnwys pobl anabl. Mae’n darparu hawliau cyfreithiol mewn llawer o sefyllfaoedd gwahanol, gan gynnwys defnyddio gwasanaethau fel trafnidiaeth gyhoeddus, neu os ydych chi eisiau mynd i rywle fel y sinema, pwll nofio neu ale fowlio. Ni ddylech chi gael eich trin yn wahanol oherwydd ‘nodwedd warchodedig’. Mae anabledd wedi’i gynnwys fel nodwedd warchodedig. Mae’n rhaid i’r bobl a’r sefydliadau sy’n darparu gwasanaethau wneud ‘addasiadau rhesymol’ i sicrhau eich bod yn cael mynediad yn yr un modd â phobl eraill.

Yn ogystal ag amddiffyn pobl anabl rhag camwahaniaethu mewn bywyd bob dydd, mae’r Ddeddf Cydraddoldeb yn dweud hefyd bod rhaid i ‘gyrff cyhoeddus’ fel Llywodraeth Cymru ac Awdurdodau Lleol feddwl sut gallan nhw wneud bywyd yn decach i bawb. Er enghraifft, o’r ymchwil a gafodd ei wneud gan Gyngor Ysgol Crownbridge, gallai hyn gynnwys cael Awdurdod Lleol i feddwl sut mae palmentydd wedi torri yn gwneud pethau’n anoddach i rywun sy’n defnyddio cadair olwyn – a beth ddylen nhw ei wneud am y peth.

Gallwch chi gwyno i’ch Awdurdod Lleol am bethau fel palmentydd wedi torri. Os na fydd pethau’n gwella, gallech chi ystyried mynd â nhw i’r llys. Os yw’r broblem yn digwydd gyda gwasanaeth sy’n cael ei ddarparu gan sefydliad o’r ‘sector preifat’ – rhywle fel siop neu sinema – mae proses ar gael i fynd â hwythau i’r llys. Mae ffyrdd eraill o dynnu sylw at y problemau sy’n eich wynebu. Gallech chi ysgrifennu at eich Aelod Cynulliad neu eich Aelod Seneddol, neu eich cynghorydd lleol, neu siarad gyda’r Comisiynydd Plant.

Chwalu’r Rhwystrau

Ni ddylai neb gael ei eithrio rhag cymryd rhan mewn bywyd cymunedol, nac ychwaith rhag cael y gwasanaethau allweddol sydd eu hangen arnynt. Mae Llywodraeth y Deyrnas Unedig a Llywodraeth Cymru wedi cydnabod hyn yn y deddfau y cyfeirir atynt yn y blog yma. Er bod yr hawliau a’r deddfau’n bodoli, mae’n wir fod pethau’n dal yn bell o fod yn berffaith, ac mae llawer o rwystrau i’w chwalu eto yn y gymdeithas – ond gallwch chi wneud pethau i dynnu sylw at y rhwystrau fel bod y bobl a’r sefydliadau sy’n gyfrifol yn cymryd y camau angenrheidiol i wneud eich bywyd chi yn haws.

 

Diolch yn arbennig i Gyngor Ysgol Crownbridge am ysbrydoli’r blog yma.

Gadael Ymateb