Canfod eich dewrder – Wythnos Iechyd Meddwl Plant

Canfod eich dewrder – Wythnos Iechyd Meddwl Plant

Mae’n gallu bod yn anodd canfod eich dewrder pan mae’n teimlo fel pe bai’r byd yn eich erbyn – ond mae gennych hawl i iechyd meddwl da, ac mae’r gyfraith yng Nghymru’n cefnogi hyn.

Mae’r ystafell ddosbarth yn torri allan i chwerthin, dydi’r athro hyd yn oed ddim yn llwyddo’n llwyr i guddio gwên.

Mae eich gwên chi’n diflannu. Rydych eisoes ar wahân yn gorfforol i nifer o weddill y dosbarth, yn eistedd ar fwrdd ar eich pen eich hun, ond nawr rydych yn teimlo’n fwy ar wahân fyth ac fel rhywun ‘gwahanol’. Y cyfan y gwnaethoch chi ei ddweud oedd eich bod yn berson pobl, ond mae’r dosbarth – a’r athro – yn camgymryd eich pryder cynyddol ac yn meddwl eich bod yn anghyfeillgar, ac o ganlyniad maent yn chwerthin am eich pen.

Dydych chi erioed wedi teimlo mor unig a llawn cywilydd.

Rydych yn dod o hyd i ffyrdd i fethu’r dosbarth hwnnw, ac yn aml yn mynd i’r llyfrgell i weithio ar eich pen eich hun. Mae eich pryder yn dechrau ymledu i ddosbarthiadau eraill, rydych yn dechrau mynd ar ei hôl hi o ran gwaith ysgol. Mae problemau’n datblygu gartref, ac rydych yn teimlo fel petaech yn colli rheolaeth. Am y tro cyntaf yn eich bywyd, rydych yn dechrau teimlo arswyd wrth edrych i’r dyfodol. Mae’n anodd cael gwared ar y bwlio ac mae’n eich poeni am hirach.

Rydych yn dechrau cael teimladau negyddol amdanoch eich hun.

Dydych chi ddim yn teimlo y gallwch chi siarad efo unrhyw un. Pwy fyddai’n deall? Pwy fyddai’n malio? Fydden nhw ond yn chwerthin am eich pen ac yn dweud wrthych am ddod dros y profiad? Beth oedd y pwynt?

Pan ddaw’r gwir allan, mae athrawon yn gweiddi arnoch. Mae’n teimlo fel pe bai eich ofnau wedi’u cadarnhau. Mae un ohonyn nhw’n cyfeirio at rywbeth yr ydych chi wedi’i ddweud ac yn eistedd gyda chi i ofyn sut mae pethau. Mae’n dweud nad oedd unrhyw un wedi disgwyl y math yma o ymddygiad gennych chi. Roedd o ond eisiau deall beth oedd yn mynd ymlaen. Yn y diwedd rydych yn dechrau siarad am nifer o bethau a chyn eich bod yn gwybod, rydych mewn dagrau, yn dweud wrtho beth sy’n digwydd yn eich bywyd, eich ofnau a’ch pryderon.

Mae pethau’n dechrau newid.

Mae nifer o bobl ifanc yn cael profiad o rywbeth tebyg neu lawer gwaeth yn yr ysgol.

Amcangyfrifir y bydd tri phlentyn, mewn dosbarth o faint cyffredin, yn cael trafferth gyda’u hiechyd meddwl, ac mae bron i dri o bob pedwar yn ofni ymateb ffrindiau pan fyddant yn siarad amdano.  Er bod iechyd meddwl yn cael ei drafod fwyfwy mewn ffordd fwy agored, a bod mwy’n cael eu hannog i geisio’r cymorth sydd ei angen arnynt, pan fo’i angen, mae stigma’n dal i fodoli.

Yn ôl Erthygl 24 o Gonfensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau Plant (CCUHP) mae gennych yr hawl i gael yr iechyd gorau posibl ynghyd â phob plentyn. Mae eich iechyd meddwl yr un mor bwysig â’ch iechyd corfforol. Dylech gael gofal iechyd o ansawdd da, a’r wybodaeth a’r gefnogaeth sydd eu hangen arnoch i wneud penderfyniadau am eich llesiant a’ch iechyd corfforol a meddyliol.

Rhaid i Lywodraeth Cymru roi sylw priodol i’r CCUHP wrth wneud penderfyniadau sy’n effeithio ar blant a phobl ifanc, a meddwl am yr effaith y gallai unrhyw benderfyniad ei chael ar hawliau plant.

Mae Mesur Iechyd Meddwl (Cymru) 2010 yn amlinellu darpariaeth gwasanaethau iechyd meddwl a chefnogaeth yng Nghymru, a rôl gwahanol gyrff cyhoeddus (byrddau iechyd, awdurdodau lleol ayb) wrth ddarparu’r gwasanaethau hyn.

Mae Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2014 yn ddeddf sy’n amlinellu saith ‘nod llesiant’, yn cynnwys Cymru Iachach. Fel rhan o hyn, rhaid i Gymru ddangos sut mae’n cefnogi iechyd meddwl plant.

Cydnabyddir bod ysgolion yn chwarae rhan hanfodol i hyrwyddo llesiant emosiynol ac iechyd meddwl da. Ar hyn o bryd yn ôl Deddf Safonau a Threfniadaeth Ysgolion (Cymru) 2013 rhaid i awdurdodau lleol sicrhau bod gwasanaethau cwnsela annibynnol ar gyfer disgyblion, tra bydd y cwricwlwm newydd, a gyflwynir yn raddol o 2022 ymlaen, yn cynnwys maes dysgu a phrofiad ‘iechyd a llesiant’.

Os ydych yn delio â phroblem iechyd meddwl, dydych chi ddim ar eich pen eich hun. Mae cymorth ar gael, ac mae gennych hawl iddo. Gwnewch yr hyn y mae eraill wedi bod ofn ei wneud yn y gorffennol. Siaradwch efo rhywun a mynnwch y cymorth yr ydych yn ei haeddu ac sydd ei angen arnoch.

Mae Wythnos Iechyd Meddwl Plant, a sefydlwyd gan elusen iechyd meddwl plant Place2Be, yn pwysleisio pwysigrwydd iechyd meddwl plant a phobl ifanc. Eleni, cynhelir Wythnos Iechyd Meddwl Plant rhwng 3 – 9 Chwefror, a’r thema fydd Canfod eich Dewrder.

Am fwy o wybodaeth, ewch i https://www.childrensmentalhealthweek.org.uk/

Gadael Ymateb